fa مقاله علمی – پژوهشی: مطالعه تنوع زیستی و فراوانی کرم‌‌های پرتار در سواحل جنوب غربی دریای خزر اكولوژي محيطهاي آبي اكولوژي محيطهاي آبي پژوهشي Research <span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">این مطالعه با هدف شناسایی و بررسی اثر شرایط محیطی بر تنوع و فراوانی کرم‌‌های پرتار</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> در سواحل</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> جنوب غربی دریای خزر</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> (استان گیلان) </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">انجام شد. نمونه‌‌برداری از رسوبات </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">به صورت فصلی (تیر 1396 لغایت خرداد 1397) در چهار ایستگاه</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">و سه عمق 1، 5 و 10 متر به کمک نمونه‌‌بردار گرب ون وین با سه تکرار انجام شد. فاکتورهای دما، شوری، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">pH</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، اکسیژن محلول، </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">کل </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">مواد جامد معلق و کل مواد آلی در هر ایستگاه سنجش شد. در مجموع، تعداد 2711 عدد پرتار متعلق به 5 گونه از 5 جنس و 3 خانواده شناسایی شدند. بیشترین میزان فراوانی (39%) و توده زنده (78/894 میلی‌‌گرم بر متر مربع) با تراکم 1052 عدد متعلق به گونه </span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Hypaniola kowalewskii</span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> و کمترین فراوانی (3%) و توده زنده (89/67 میلی‌‌گرم </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">بر </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">متر مربع) با تراکم 93 عدد متعلق به گونه </span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Hypania invalida</span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> بود. میانگین تراکم در </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">فصل‌‌های</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> بهار، تابستان، پاییز و زمستان به‌‌ترتیب 66/67، 25/81، 66/48 و 33/28 عدد در متر مربع بود. بیشترین میزان تنوع (16/2 گونه ‌‌در متر مربع) و توده زنده (75/62 میلی‌‌گرم بر متر مربع) در فصل بهار و کمترین میزان تنوع (25/1 گونه در متر مربع) و توده زنده (23 میلی‌‌گرم بر متر مربع) در فصل زمستان مشاهده شد. بیشترین میزان تراکم (41/80 عدد در متر مربع)، تنوع (33/2 گونه در متر مربع) و توده زنده (83/70 </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">میلی‌‌گرم بر متر مربع</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) متعلق به سواحل چمخاله و کمترین میزان تراکم (83/16 عدد در متر مربع)، تنوع (5/1 گونه در متر مربع) و توده زنده (41/31 </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">میلی‌‌گرم بر متر مربع</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) متعلق به سواحل چابکسر بود. در بررسی اعماق مختلف بیشترین میزان تراکم (87/127 عدد در متر مربع)، تنوع (68/3 گونه در متر مربع) و توده زنده (107 </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">میلی‌‌گرم بر متر مربع</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) در عمق 10 متر ثبت شد.</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج آزمون همبستگی نشان داد که از بین فاکتورهای محیطی تنها بین </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">کل </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">مواد آلی با تنوع و تراکم و بین دما با تراکم رابطه معنی‌‌دار مستقیم وجود دارد. نتایج سطح پایداری گونه‌‌های مختلف در سواحل جنوب غربی دریای خزر نشان داد که گونه‌‌های </span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Hediste diversicolor</span></span></span></em> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> Hypaniola kowalewskii</span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:B Compset;"><span style="font-size:12.0pt;">به صورت موقتی و سایر گونه‌‌ها به ‌‌صورت تصادفی وجود دارند.</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span></span> This study aimed to identify the effect of environmental conditions on the diversity and abundance of polychaetes in the southern shores of the Caspian Sea in Guilan, Iran. Sampling of seasonal sediments was done (June 2017 - May 2018) in 4 stations and three depths of 1, 5 and 10 m with the help of a Van Veen grab sampler with cross section of 225 cm² and three replications. Temperature, salinity, pH, dissolved oxygen, suspended solids and organic matter were recorded at each station. A total of 2711 polychaetes belonging to 5 species, 5 genera from 3 families were identified. The highest abundance was related to <em>H. kowalewskii</em> (39%) and the lowest abundance was related to <em>H. invalida</em> species (3%). The mean density in the four seasons of spring, summer, fall and winter was 67.66, 81.25, 48.66, and 28.33 worms per m², respectively. The highest species diversity was 2.16 species per square meter and the biomass of 62.75 mg/m² in spring and the lowest was in winter. The highest density, diversity and biomass were 80.41 worms per square meter, 2.33 species per square meter and 70.83 mg/m² on the shore of Chamkhaleh, respectively; and the lowest were 16.83 worms per square meter, 1.5 species per square meter, and 31.41 mg/m² on the shore of Chaboksar, respectively. The highest density, diversity and biomass were 127.87 per square meter, 3.68 species per square meter and 107 mg/m² at a depth of 10 meters, respectively. The correlation results showed that among environmental factors, only organic matter had a direct significant relationship with species diversity. Density had a significant direct relationship with temperature and organic matter. Other factors did not show a significant relationship. The results of stability level of different species in the southern shores of the Caspian Sea (Guilan province) showed that <em>N. diversicolor</em> and <em>H. kowalewskii</em> species exist temporarily and other species randomly. تنوع زیستی, فراوانی, کرم‌‌های پرتار, سواحل جنوب غربی, دریای خزر Biodiversity, Frequency, Polychaetes, Southwestern shores, Caspian Sea 75 91 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-2613-1&slc_lang=fa&sid=1 Maral Yaghoubi Nemini مارال یعقوبی نمینی maralyaghoubi@gmail.com 100319475328460032277 100319475328460032277 No Khorramshahr University of Marine Science and Technology دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر Mohammad Ali Salari Aliabadi محمد علی سالاری علی آبادی Salari@kmsu.ac.ir 100319475328460032278 100319475328460032278 Yes Khorramshahr University of Marine Science and Technology دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر Rahim Abdi رحیم عبدی Abdir@kmsu.ac.ir 100319475328460032279 100319475328460032279 No Khorramshahr University of Marine Science and Technology دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر Tooraj Valinassab تورج ولی نسب T_valinassab@yahoo.com 100319475328460032280 100319475328460032280 No Fisheries Science Research Institute مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Raul Zornoza Belmonte رائول زورنوزال بلمونته raul.zornoza@upct.es 100319475328460032281 100319475328460032281 No Universidad Politecnica de Cartagena دانشگاه پلی تکنیک کارتاگنا