:: دوره 29، شماره 2 - ( 4-1399 ) ::
جلد 29 شماره 2 صفحات 147-160 برگشت به فهرست نسخه ها
اعتبارسنجی و بکارگیری یک روش آنالیز جهت اندازه گیری میزان آلاینده‌های آلی پایدار در نمونه‌های ماهی قزل آلای رنگین‌کمان (Onchorhynchus mykiss) جمع‌آوری شده از بازار تهران
میترا بیات ، محمد صابر تهرانی ، فرزاد کبارفرد ، سید واقف حسین ، حسن یزدان پناه
دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده:   (257 مشاهده)
آلایندههای آلی پایدار گروه وسیعی از ترکیبات سمی و خطرناک میباشند که در برابر تجزیه شیمیایی، فیزیکی و حتی پرتوها مقاوم هستند. در این تحقیق یک روش آنالیز همزمان برای شناسایی و تعیین مقدار 18 آلاینده آلی پایدار شامل هفت ترکیب PCBs، ایزومرهای شماره 180، 153، 138، 118، 101، 52، 28 به عنوان شاخصهای آلودگی بی فنیل های پلی کلره و یازده آفتکش آلی کلره (OCPs) شامل هگزا کلروبنزن (Hexachlorobenzene)، متوکسی کلر (Methoxychlor)، دی آلدرین (Dieldrin)، ددت و متابولیتهای آن (DDTs: o,p’-DDE, p,p’-DDE, o,p’-DDT, p,p’-DDT) و تعدادی از سیکلو دیانها (CyclodieneΣ) شامل آلفا و بتا- اندوسولفان (α-, β-Endosulfan)، آلفا و گاما- کلردان (α-, ϒ-Chlordane)، بررسی و مقدار آن در ماهی قزل آلای رنگین کمان با روش استخراج مایع- مایع  و دستگاه کروماتوگرافی گازی طیف سنجی جرمی- متوالی (GC-MS/MS) و روش پایش MRM اندازه گیری شد. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که منحنی کالیبراسیون 18 آلاینده آلی پایدار مورد مطالعه در سطوح غلظتی ng/mL 30-1/0 برای PCBs و ng/mL 150-5/0 برای OCPs، خطی بوده است و ضریب همبستگی (r2) در محدوده 999/0-990/0 قرار داشت. مقادیر حد تشخیص و حد تعیین مقدار آنالیت‌های مورد مطالعه بترتیب  ng/g 3/8- 6/0 و ng/g 2-25 بدست آمد. میانگین میزان بازیافت و میزان تکرارپذیری روش در 5 سطح آلوده مختلف (برای :OCPs  ng/g100- 5 و برای PCBs : ng/g 20-1)، بترتیب %112-%73 و %17.9-%4/1 محاسبه شد. دامنه مقادیر عدم قطعیت %88/30-%77/2 قرار داشت. نتایج بدست آمده از این پژوهش نشان دهنده حضور ترکیبات آلی کلره در ماهیان مورد بررسی می‌باشد، بدین ترتیب که بیشترین میزان آلودگی مربوط به   p,p’-DDT با مقدار میانگین ng/g ww (wet weight) 113 بدست آمد. همچنین سموم Dieldrin و p,p’-DDE  با مقادیر میانگین بترتیب ng/g ww 3/13 و ng/g ww 10 در مراتب بعدی آلودگی قرار داشتند. بررسی دیگر سموم آلی کلره مورد مطالعه در نمونه‌های ماهی نشان‌دهنده حضور برخی از این ترکیبات مانند α-Chlordane، ϒ-Chlordane،o,p’-DDE ، o,p’-DDT و HCB بود که مقادیر بدست آمده در نمونه‌ها پایین‌تر از حدود تعیین مقدار روش، بود. با توجه به مقادیر بدست آمده، میزان آلودگی به سموم آلی کلره پایین‌تر از حداکثر مقادیر مجاز مصوب 2017،11813SANTE/  قانون اتحادیه اروپا قرار داشت. همچنین بررسی بی‌فنیل‌های پلی‌کلره شاخص مورد مطالعه در نمونه‌های ماهی، نشان‌دهنده حضور تنها 28-PCB بود که مقدار آن پایین‌تر از حداکثر مقادیر مجاز مصوب 2017،644EU/ قانون اتحادیه اروپا قرار داشت.
 
واژه‌های کلیدی: آلاینده‌های آلی پایدار، آفت‌کش‌های آلی کلره، بی‌فنیل‌های پلی‌کلره، ماهی قزل آلای رنگین‌کمان، دستگاه کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی متوالی
متن کامل [PDF 1038 kb]   (91 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: آلودگي محيطهاي آبي
دریافت: 1398/5/16 | پذیرش: 1399/4/10 | انتشار: 1399/4/10


XML   English Abstract   Print



دوره 29، شماره 2 - ( 4-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها