fa مدل تولید بر احیای نسبی برای مدیریت ذخایر ماهی یال اسبی (Trichurus lepturus) در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان (استان هرمزگان) ارزيابي ذخاير و پويايي جمعيت ارزيابي ذخاير و پويايي جمعيت پژوهشي Research <span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">ماهی یال اسبی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(<em>Trichiurus lepturus</em>)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> از جمله ماهیانی است که برداشت آن در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان در سال‌های اخیر به شدت افزایش یافته است. با توجه به عدم مصرف داخلی، بخش عمده‌ای از صید این ماهی به خارج از کشور صادر می‌شود. در تحقیق حاضر از مدل تولید بر احیای بورتون و هولت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Beverton and Holt&#39;s relative yield per recruit model)</span></span> <span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;برای ارایه توصیه‌های مدیریتی در مورد سطح برداشت از ذخایر ماهی یال اسبی در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان استفاده شد. به کمک داده‌های فراوانی طولی (1309 نمونه) و استفاده از معادله رشد ون‌برتالنفی، مقادیر طول کل بی‌نهایت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&nbsp;(L_&infin;)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، ضریب رشد </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(K)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> و سن در طول صفر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(t₀)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، به ترتیب 3/111 سانتی‌متر، 41/0 در سال و 28/0- سال تخمین زده شد. مرگ و میر کل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(Z)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> و مرگ‌و</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">میر طبیعی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(M)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> به وسیله روش‌های منحنی خطی صید و فرمول تجربی پائولی، به ترتیب 11/1 (در سال)</span></span> <span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">و 67/0 (در سال) تخمین زده شدند. همچنین مرگ‌و‌میر صیادی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(F)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> 44/0 (در سال) برآورد گردید. حداکثر ضریب بهره‌برداری </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(E_max)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> برای زمانی که حداکثر تولید بر احیای نسبی حفظ می شود برابر با 62/0 برآورد شد. از آنجایی که در این تحقیق حداکثر ضریب بهره‌برداری </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">E_max</span></span>&nbsp; <span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">بزرگ‌تر از میزان خالص بهره برداری </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(E)</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> محاسبه شد</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، می توان نتیجه گرفت که ذخیره ماهی یال اسبی بیش از اندازه برداشت نمی‌شود. با این وجود، در حال حاضر که تلاش‌صیادی بر روی این گونه با سرعت چشمگیری در حال افزایش است، مدیریت بهتر ذخایر گونه ماهی یال اسبی، نیازمند پایش‌های سالانه و طولانی مدت است.</span></span><br> &nbsp; Among the several fish species commercially exploited at the Persian Gulf and Oman Sea waters, the Largehead hairtail, <em>Trichiurus lepturus</em>, stands as one of the most influential groups that have been recently exploited for export to outside markets. In the current study, we applied the Beverton and Holt&#39;s relative yield per recruit model to provide management guidance and determine the biological reference points (i.e. E_0.5and E_max) for <em>T. lepturus</em> stock in the coastal waters of Iran. The von Bertalanffy growth equation (VBGF) was fitted to length&ndash;frequency data (n =1309) to obtain a VBGF with the following parameters: L_&infin;=111.3 cm total length; K=0.41 and t₀= -0.28 years. The estimated value of total mortality (Z) based on length converted catch curve method was 1.11 year^-1. Natural mortality (M) based on growth parameters was 0.67 year^-1 while fishing mortality (F) was recorded as 0.44 year^-1. Maximum exploitation rate (E_max), corresponding to the maximum relative yield per recruit was E_max = 0.62. The stock was not overexploited, since E < E_max. The present results have to be considered with caution to fisheries management purposes as fishing effort is still in increasing phase. The long-term monitoring is required to better understand the <em>T. lepturus</em> population dynamic and its fishery framework in the study region.<br> &nbsp; یال اسبی, مدل تولید بر احیا, پویایی‌شناسی جمعیت, خلیج فارس و دریای عمان Trichiurus lepturus, Yield per recruit model, Population dynamics, Persian Gulf, Oman Sea 93 102 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-1878-1&slc_lang=fa&sid=1 S.A. Taghavi Motlagh سید امین تقوی مطلق S-taghavimotlagh@hotmail.com 100319475328460023003 100319475328460023003 No 1- Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی M. Ghodrati Shojaei مهدی قدرتی شجاعی shojaeimgh@gmail.com 100319475328460023004 100319475328460023004 Yes Department of Marine Biology, Faculty of Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Noor, Iran دانشگاه تربیت مدرس