fa ارزیابی وضعیت بهره‌برداری ماهی کلمه خزری، Rutilus caspicus Yakovlev, 1870 در جنوب شرقی دریای خزر پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">ماهی کلمه خزر<span style="color:black;">ی</span> </span></span><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b compset;">(</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR" style="font-weight:normal;">Rutilus caspicus</span></em></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;">, </span></strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Yakovlev, 1870</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;">)</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">یکی از با ارزش‌ترین گونه&shy;های تجاری دریای خزر است که طی دهه&shy;های گذشته، میزان صید آن </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">به دلیل بهره&shy;برداری بیش از حد، </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">نوسانات زیادی داشته است. </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">در این پژوهش، <strong><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b compset;">داده&shy;های طولی حاصل از 246 نمونه صید شده از تورهای شرکت&shy;های تعاونی پره مستقر در سواحل جنوب شرقی دریای خزر در فصل صید 94-1393 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد، ماهیان صید شده در </span></span></strong></span></span></span><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">دامنه سنی 10-3 سال، دامنه طول چنگالی 5/14 تا 1/32 سانتی&shy;متر و دامنه وزنی 7/70 تا&nbsp; 437 گرم قرار داشتند</span></span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">. پارامترهای رشد در معادله ون برتالانفی بصورت </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">]</span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">(766/0+</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">t</span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">)12/0-</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">e</span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">-1</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">[</span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> 8/41= </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">L</span></span></strong><strong>_{<span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">t</span></span></span>}</strong> <strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">بدست آمد. رابطه طول چنگالی- وزن بصورت ^9184/</span></span></span></span></strong><strong>^{<span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;">2</span></span></span>}</strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">FL</span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;">0208</span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">/0=</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">WT</span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> (901/0=</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">R</span></span></strong><strong>^{<span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">2</span></span></span>}</strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) برای ماده&shy;ها و ^0244/</span></span></span></span></strong><strong>^{<span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;">3</span></span></span>}</strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">FL</span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;">0138</span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">/0=</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">WT</span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> (92/0=</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">R</span></span></strong><strong>^{<span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">2</span></span></span>}</strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) برای نرها محاسبه گردید. الگوی رابطه طول چنگالی و وزن کل در هر دو جنس ایزومتریک بود. ضرایب مرگ و میر کل (</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">Z</span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">)، مرگ و میر طبیعی </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">(M)</span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> و صیادی </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:12.0pt;">(F)</span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> بترتیب 239/1، 324/0 و 916/0 بر سال و نرخ بهره&shy;برداری (</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">E</span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) 74/0 محاسبه شد. میزان زی‌توده ماهی کلمه 417 کیلوگرم و میزان </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;">MSY</span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> معادل 215 کیلوگرم محاسبه و برآورد گردید، درحالیکه کل میزان صید شرکت&shy;های تعاونی پره&shy; معادل 28 کیلوگرم بود. بنابراین، ذخایر ماهی کلمه در بخش جنوب شرقی دریای خزر</span></span></span></span></strong><strong><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> بشدت در صید بیش از حد بوده است و نیازمند ارائه راهکارهای مدیریتی کارا جهت حفظ ذخایر آن می&shy;باشد.<span style="color:black;"></span></span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Caspian roach (<em>Rutilus caspius</em>), is one of the most important commercial species in the Caspian Sea with a high level of catch fluctuations over the past decades mainly due to overfishing. In this study, data from 246 specimens caught from beach seine cooperative companies in the southeast coast of the Caspian Sea during the October 2014- April 2015 were analyzed. Results showed that the fish age were ranged between 3 to 10 years with fork lengths and weights ranging 14.5-32.1 cm and 70.7-437 g, respectively. The growth parameters of the von Bertalanffy equation were found as Lt=41.8 [1-e&ndash;0.12(t+0.766)]. The length-weight relationships were estimated to be WT= 0.0208 FL^2.9184 (R² =0.901) for females and WT= 0.0138 FL^3.0244 (R² =0.921) for males. Weight increased isometrical with the fork length for females and males. Total mortality, natural and fishing coefficients (Z, M, F) and exploitation rate (E) were estimated to be 1.239, 0.324, 0.916 year^-1 and 0.74, respectively. Fish biomass and maximum sustainable yield (MSY) were equal to 417 Kg and 215 Kg, while the ration of cooperative companies catch was 28 Kg. Therefore, it is suggested that the Caspian roach stocks are severely exposed to overfishing, and there is an urgent need to efficient management for stock conversation.</div> <br> <strong><span dir="RTL"></span></strong> پارامترهای رشد, جنوب شرقی دریای خزر, زیتوده, ماهی کلمه, Rutilus caspicus Growth parameters, Southeast of the Caspian Sea, Biomass, Rutilus caspius 67 76 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-1523-6&slc_lang=fa&sid=1 R. Tatar رجب دردی تاتار sgorgin@gmail.com 100319475328460021175 100319475328460021175 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان R. Ghorbani رسول قربانی rasulghorbani@gmail.com 100319475328460021176 100319475328460021176 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, gorgan, Iran دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان S. Gorgin سعید گرگین sgorgin@gau.ac.ir 100319475328460021177 100319475328460021177 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Gh. Bandani غلامعلی بندانی gorgin_s@yahoo.com 100319475328460021178 100319475328460021178 No Iranian Fisheries Science Research Institute موسسه تحقیقات شیلات ایران M. Yahyaei محسن یحیایی mohsenyahyaee@yahoo.com 100319475328460021179 100319475328460021179 No Fisheries Office of Golestan Province اداره کل شیلات استان گلستان