fa مقایسه اثر بیهوش‌‌کننده اسانس اسطوخدوس (Lavandula angustifolia) با اسانس گل میخک (Eugenia caryophyllata) بر برخی شاخص‌‌های خونی و بیوشیمیایی سرم در ماهی جوان کپور معمولی (Cyprinus carpio) پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b compset;">هدف از این پژوهش </span><span style="font-family:b compset;">مقایسه اثر دو ماده بیهوش‌‌کننده اسانس اسطوخودوس (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Lavandula&nbsp; angustifolia</span></span></span></em><span style="font-family:b compset;">) و گل میخک (</span><em><span dir="LTR"><span style="color:#222222;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Eugenia caryophyllata</span></span></span></span></em><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b compset;">)</span></span><span style="font-family:b compset;"> بر برخی شاخص‌‌های خونی و بیوشیمیایی سرم</span><span style="font-family:b compset;"> خون</span> <span style="font-family:b compset;">در ماهی جوان کپور معمولی (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Cyprinus carpio</span></span></span></em><span style="font-family:b compset;">)</span> <span style="font-family:b compset;">بود. بچه‌‌ماهیان کپور معمولی در معرض سه تیمار شامل غلظت‌‌ بهینه بیهوشی اسانس اسطوخودوس (170 میلی‌‌گرم بر لیتر)، میخک (35 میلی‌‌گرم بر لیتر) و تیمار شاهد قرار گرفتند و برخی شاخص‌‌های خونی و بیوشیمیایی سرم ماهیان در معرض غلظت بهینه بیهوشی با اسانس اسطوخودوس و میخک در زمان‌‌های مختلف صفر (بلافاصله)، 3 و 24 ساعت پس از بیهوشی مقایسه گردیدند. نتایج نشان داد در غلظت بهینه اسانس اسطوخودوس و میخک اثر تیمار (ماده بیهوشی) در تمامی شاخص‌‌های خون‌‌شناسی، اثر زمان در شاخص‌های </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">WBC</span></span></span><span style="font-family:b compset;">، </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Hb</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> و شاخص‌‌های </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MCH</span></span></span><span style="font-family:b compset;">، </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MCHC</span></span></span><span style="font-family:b compset;">، اثر متقابل تیمار در زمان، در تمام شاخص‌‌ها به جز </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Hct</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> و </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RBC</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> و اثر تیمار، زمان و اثر متقابل تیمار و زمان بر تمام شاخص‌های بیوشیمیایی سرم معنی‌‌دار بود (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">). با گذشت زمان پس از بیهوشی میزان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RBC</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> در تیمار شاهد و اسطوخدوس تفاوت معنی‌‌داری نداشت (05/0<</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">)، اما در تیمار میخک بلافاصله پس از بیهوشی به طور معنی‌‌داری بیشتر از سایر زمانها بود (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">). میزان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">WBC</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> در تمام زمان‌‌ها در تیمار میخک کاهش معنی‌‌داری را نسبت به سایر تیمارها نشان داد (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">). با گذشت زمان در تیمار شاهد کاهش هموگلوبین و در تیمار میخک و اسطوخدوس افزایش هموگلوبین مشاهده شد (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">). در تیمار شاهد با گذر زمان مقدار هماتوکریت افزایش معنی‌‌دار مشاهده شد (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">)، اما در سایر تیمارها تفاوت معنی داری مشاهد نشد (05/0<</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">). کمترین میزان گلوکز در هر سه زمان در تیمار اسطوخدوس مشاهده شد (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">) و در تیمار میخک و اسطوخدوس پس از یک افزایش در 3 ساعت پس از بیهوشی، کاهش معنی‌‌دار در 24 ساعت مشاهده شد (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">). میزان کورتیزول در 3 ساعت پس از بیهوشی بین تیمار شاهد و میخک تفاوت معنی‌‌دار نداشت (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b compset;">). در تمام زمان‌‌ها میزان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AST</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> در تیمار شاهد، میزان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ALT</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> در تیمار شاهد و میخک، </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ALP</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> در تیمار میخک بیشتر و میزان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">LDH</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> در اسطوخدوس کمتر مشاهده شد. در مجموع اگرچه تاثیر اسانس اسطوخودوس بر شاخص‌‌های اندازه‌‌گیری‌‌شده با میخک تفاوت نشان داد، اما می‌‌توان آن را به عنوان ماده جایگزین بومی برای بیهوشی در آبزی‌‌پروری معرفی نمود.</span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">This study was conducted to compare the effect of two anesthetizers Topped lavender essential oil (<em>Lavandula angustifolia</em>) and clove oil on some hematological and serum biochemical parameters in common carp (<em>Cyprinus carpio</em>) juveniles. Common carp juveniles exposed to three treatments including optimum concentration of Topped lavender essential oil (170 mg l^-1), clove oil (35 mg l^-1) and control and hematological, serum biochemical and stress parameters were determined at different times including 0, 3 and 24 h after anesthetizing. The results showed the effect of treatment (anesthetizing agent) on all hematological parameters, the effect of time on WBC, Hb, MCH and MCHC, the interaction effect of treatment and time on Hct and RBC and the effect of treatment, time and the interaction effect of them on all serum biochemical parameters were significant (p<0.05). Over the studied period after anesthetizing, RBC didn&rsquo;t show significant difference between Topped lavender and control (p>0.05), but in clove oil at the start of anesthetizing time (0) was significantly higher than other sampling times (p<0.05). WBC showed significant decrease compare to other treatments in all sampling times (p<0.05). Over the studied period after anesthetizing, Hb decreased in the control group and increased in Topped lavender and clove oil treatments (p<0.05), Hct also showed significant increase in the control group (p<0.05) and didn&rsquo;t significant difference in other treatments (p>0.05). In all times, the lowest amount of glucose was observed in Topped lavender treatment; in Topped lavender and clove oil treatment, after increase in 3 h after anesthetizing, showed decrease in 24 h (p<0.05). The amount of Cortisol didn&rsquo;t have significant difference between the control and Clove oil groups (p>0.05). In all the studied times, higher level of AST in the control, ALT in the control and clove oil, ALP in clove oil and the lower LDH in Topped lavender groups were observed (p<0.05). Overall, although the effect of Topped lavender essential oil on determined parameters showed some difference with clove oil, but Topped lavender essential oil can introduce as native anesthetizing replacement agent for aquaculture.</div> کپور معمولی, اسانس میخک و اسطوخودوس, بی‌هوشی, شاخص‌های خونی و بیوشیمیایی سرم Cyprinus carpio, Clove oil and Topped Lavender essential oil, Anaesthetic, Hematological and serum biochemical parameters 107 121 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-1112-6&slc_lang=fa&sid=1 N. Beheshti نرگس بهشتی nargesbeheshti69@gmail.com 100319475328460021198 100319475328460021198 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری S. Yeganeh سکینه یگانه skyeganeh@gmail.com 100319475328460021199 100319475328460021199 Yes Department of Fisheries, Faculty of Animal Sciences and Fisheries, Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari. Iran دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری M. Adel میلاد عادل miladadel85@yahoo.com 100319475328460021200 100319475328460021200 No Agricultural Research Education and Extension Organization موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی