fa استخراج و شناسایی فرکشن حاوی ترکیب آلفا سانتونین از اسفنج دریایی گونه Dysidea avara و بررسی اثر سیتوتوکسیک آن بر سلول‌های سرطانی بيوتكنولوژي و فرآوري هاي شيلاتي بيوتكنولوژي و فرآوري هاي شيلاتي پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">مطالعات اکولوژی- شیمیایی اسفنج ها نشان می‌دهد که سنتز متابولیت های ثانویه، تنها سیستم دفاعی آنها در مقابل عوامل تهدید کننده محسوب می‌شود که امروزه با توجه به خواص زیستی آنها به عنوان دارو در درمان برخی از&nbsp; بیماری‌های انسانی استفاده می‌شود. یکی از مهمترین خواص زیستی اسفنج</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">ها اثر سیتوتوکسیک متابولیت</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">های ثانویه آنها می‌باشد. مطالعه حاضر به بررسی خواص سیتوتوکسیک فرکشن حاوی ترکیب آلفا سانتونین استخراج شده از اسفنج دریایی گونه </span></span></span><em><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">Dysidea avara</span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> از جزیره هنگام، خلیج فارس پرداخته است. برای این منظور با استفاده از حلال استون از پودر خشک اسفنج دریایی عصاره‌گیری شد. سپس به منظور جداسازی ترکیب آلفا سانتونین از عصاره اسفنج از ستون کروماتوگرافی سلیکاژل استفاده شد. ستون کروماتوگرافی توسط حلال‌های ان هگزان و اتیل استات شست و شو داده شد و غلظت کشندگی این ترکیب توسط آزمون </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">XXT</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> روی رده سلول‌های سرطانی مورد سنجش قرار گرفت. ترکیب آلفا سانتونین با فرمول شیمیایی </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;C₁₅H₁₈O₃</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> که به گروه سزکویی‌ترپن لاکتون تعلق دارد، توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی با درجه خلوص 91% در فرکشن شماره 24 شناسایی شد. اثر ترکیب آلفا سانتونین نسبت به رده سلولی کارسینوم اپیتلیوم دهانی برابر با 90/87&nbsp; میکروگرم در میلی لیتر و رده سلولی سرطانی لنفوسیت برابر با 09/38 میکروگرم در میلی لیتر محاسبه شد. پژوهش انجام شده نشان داد که فرکشن حاوی ترکیب آلفا سانتونین استخراج شده از اسفنج دریایی گونه </span></span></span><em><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">D. avara</span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> دارای اثر سیتوتوکسیک بسیار قوی روی سلول های سرطانی مورد بررسی است که می‌تواند به عنوان داروی ضد سرطان مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Chemical-ecological studies of sponges show that the secondary metabolites are only defense system<span dir="RTL">.</span> Nowadays natural products with biological activities are used as drugs for treatment of human diseases. One of the most important biological activities of sponges is cytotoxic activity. This study investigated the cytotoxic activities of &alpha;-Santonin compound which extracted from <em>Dysidea avara</em>. In this study, dried powder of sea sponge was extracted by acetone solvent. Then, in order to isolate the &alpha;-Santonin compound, the extract was washed by silica gel column chromatography with N-hexane and ethyl acetate solvents. The IC₅₀ value of this compound was measured by XTT assay on cancer cell lines, Jurkat/E6-1, KB/C152 and healthy Hek293 cells. The &alpha;-Santonin compound with the chemical formula C₁₅H₁₈O₃, which belongs to the Sesquiterpene-lactone group, was identified by gas chromatography, with a purity of 91% in fraction No. 24. The IC₅₀ value of the &alpha;-Santonin extracted from sea sponge compared to the oral epithelial cancer cell line and lymphocyte cell line was 88.90 &mu;g/ml and 38.09 &mu;g/ml respectively. Our study demonstrated that &alpha;-Santonin extracted from <em>D. avara</em> has an extremely potent cytotoxic effect that could be used as an anticancer agent.</div> اسفنج, اثر کشندگی, آلفا سانتونین, جزیره هنگام, خلیج فارس. Sponge, LC50 value, α-Santonin, Hengam Island, Persian Gulf 39 47 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-764-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Nazemi ملیکا ناظمی MELIKANAZEMI@YAHOO.COM 0063427516 100319475328460023166 Yes Persian Gulf and Oman Sea Ecological Center, Iranian Fisheries Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Bandar Abbas, Iran. 1. پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران. H. Ghaffari هادی غفاری hadi.ghafarii@gmail.com 100319475328460023167 100319475328460023167 No 2. موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Y. Morady یزدان مرادی ymorady@yahoo.com 100319475328460023168 100319475328460023168 No bm 1. پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران. M.S. Mortazavi محمدصدیق مرتضوی MELIKANAZEMI@YAHOO.COM 100319475328460023169 100319475328460023169 No bm موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران. S. Aghaei سهیلا آقایی درگیری s.aghaei6418@gmail.co 100319475328460023170 100319475328460023170 No bmb 3. شرکت زیست فناوری بهار