fa کاربرد روش شاخص کیفی برای تعیین مدت زمان نگهداری ماهی کفال پشت سبز (Chelon subviridis) شکم خالی نگهداری شده در یخ بيوتكنولوژي و فرآوري هاي شيلاتي بيوتكنولوژي و فرآوري هاي شيلاتي پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">هدف از مطالعه حاضر، ارزیابی تازگی ماهی کفال پشت سبز شکم خالی نگهداری شده در یخ به مدت 16 روز بود. تغییرات طی نگهداری با ارزیابی حسی (روش شاخص کیفی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">QIM</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">)، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">pH</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، بازهای ازته فرار (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">TVBN</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">)، تری متیل آمین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">TMA</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">)، تیوباربیتوریک اسید (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">TBA</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">)، اسید چرب آزاد (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">FFA</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">)، رنگ، و آنالیزهای میکروبی (شمارش مزوفیل، سرمادوست، استافیلوکوکوس، انتروباکتریاسه و باکتری‌‌های تولید کننده </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">H₂S</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) مشاهده شد. بیشترین طول مدت ماندگاری ماهی کفال پشت سبز شکم خالی طی نگهداری در یخ با کاهش تازگی (حسی، فیزیکوشیمیایی، رنگ و میکروبیولوژیکی) تعیین شد. همبستگی بالا 990/0</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R²= </span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;بین شاخص کیفی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">QI</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) و زمان نگهداری تایید شد. شاخص کیفی در دامنه صفر (بیشترین تازگی) و 33 (کاهش کل تازگی) بود و محدوده مورد قبول برای مصرف کننده (66/12=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">QI</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) بود که 12 روز دوره نگهداری بود. روش شاخص کیفی یک ارتباط خطی با زمان نگهداری (</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">733/9-خطی زمان نگهداری&times; 00/8= روش شاخص کیفی، (990/0</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R=</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">) نشان داد و زمان نگهداری می تواند با دقت </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn;</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">3 روز تخمین زده شود. نتایج میکروبیولوژیک نشان داد که تعداد باکتری‌های‌ مزوفیل، سرمادوست، استافیلوکوکوس، انتروباکتریاسه و باکتری‌‌های تولید کننده </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">H₂S</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> طی زمان نگهداری افزایش یافتند. میزان بازهای ازته فرار از 93/5 میلی گرم نیتروژن بر 100 گرم به 66/32 میلی گرم نیتروژن بر 100 گرم ، میزان تری متیل آمین از 58/ 3&nbsp; میلی گرم نیتروژن بر 100 گرم به 00/16 میلی گرم نیتروژن بر 100 گرم، میزان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">pH</span></span><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> از 87/6 تا 26/7، میزان تیوباربیتوریک اسید از 66/0 مالون آلدهید اکیوالان بر کیلوگرم نمونه تا 93/1 مالون آلدهید اکیوالان بر کیلوگرم نمونه و میزان اسید چرب آزاد از 05/1 درصد اولئیک اسید تا 41/8 درصد اولئیک اسید، بترتیب متغیر در روزهای صفر و 16 بود. پیشنهاد می‌شود که نگهداری ماهی کفال پشت سبز شکم خالی تازه و مورد پذیرش برای مصرف تا سردسازی به مدت 12 روز باشد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"></span></span></div> <div style="text-align: justify;">The objective of this study was to evaluate the freshness of gutted greenback grey mullet <em>Chelon subviridis</em> stored on ice up to 18 days. Changes during storage were observed with sensory evaluation (Quality Index Methode QIM), pH, total volatile basic nitrogen (TVB-N), trimethylamine nitrogen (TMA-N), thiobarbitoric acid (TBA), free fatty acid (FFA), color and microbiological analyses (mesophilic, psychritrophic, <em>Staphylococcus</em>, <em>Entrobacteriaces </em>and H₂S- producing bacteria counts). The maximum shelf life of gutted greenback grey mullet stored in ice was determined with loss of freshness (sensorial, physico-chemical, color and microbiological evaluations). High correlation r²= 0.922 between Quality Index (QI) and storage time was verified. QI ranged from zero (maximum freshness) to 15 (total loss of freshness) and reached the acceptable limit for consumption (QI=12.66), which corresponds to a period of 12 days. QI showed a linear relationship to storage time (QIM= 8.00&times; storage time-9.733, R²= 0.990), and the remaining storage time could be estimated with an accuracy of &plusmn; 3 days. The microbiological results showed an increase of mesophilic, psychritrophic, <em>Staphylococcus</em>, <em>Entrobacteriaces </em>and H₂S- producing bacteria counts along the storage time. TVB-N ranged from &nbsp;5.93 to 32.66 mg N/ 100g, TMA-N from 3.58 to 16.00 mg N/100g, pH from 6.87 to 7.26, TBA from 0.66 to 1.93 and FFA from 1.05 to 8.41 in the first and 16^th day of storage, respectively. It is suggested that gutted greenback grey mullet has to be fresh and acceptable for consumption by cooling up to 12 days.<span dir="RTL"></span></div> Chelon subviridis, روش شاخص کیفی, یخ. Chelon subviridis, Quality index method, Ice. 127 141 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-1836-6&slc_lang=fa&sid=1 F. Ghani Kavooei فاطمه غنی کوویی ghani@yahoo.com 100319475328460023133 100319475328460023133 No دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران. A. Khodanazary آی ناز خدانظری khodanazary@yahoo.com 100319475328460023134 100319475328460023134 Yes دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران. E. Zamani اسحاق زمانی zamani@yahoo.com 100319475328460023135 100319475328460023135 No دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران.