fa شناسایی مهمترین صفات اقتصادی در برنامه اصلاح نژاد ماهی آزاد دریای خزر (Salmo trutta caspius) با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) ژنتيك و اصلاح نژاد ژنتيك و اصلاح نژاد پژوهشي Research <span style="font-family:b compset;">در تحقیق حاضر، برای تعیین مهمترین صفات در برنامه اصلاح نژاد ماهی آزاد دریای خزر، از روش تحلیل سلسله&shy; مراتبی استفاده شده و برای انجام آن دو پرسشنامه در دو مرحله تهیه شد.</span> <span style="font-family:b compset;">پرسشنامه اول به 43 مرکز تکثیر و پرورش ماهی آزاد دریای خزر ارسال گردید </span><span style="font-family:b compset;">تا بر اساس تشخیص و تجربه کاری خود از بین 15 صفت اقتصادی آزاد ماهیان، شش صفت اولویت&shy;دار در برنامه اصلاح نژاد ماهی آزاد خزر را انتخاب نمایند که از 43 مزرعه، 26 پرسشنامه&shy; تکمیل &nbsp;و دریافت شد</span><span style="font-family:b compset;">. برای ادامه کار و تدوین پرسشنامه دوم شش صفت، ضریب رشد دمایی، ضریب تبدیل غذایی، تاخیر در بلوغ جنسی، بازماندگی، درصد فیله و رنگ قرمزی فیله انتخاب شدند. در پرسشنامه دوم، مطابق دستورالعمل، </span><span style="font-family:b compset;">15 پرسش مقایسه جفتی بین شش صفتی که فراسنجه‌های ژنتیکی آنها قبلاً در مقالات محاسبه شده بود، تدوین شد</span><span style="font-family:b compset;">. پرسشنامه دوم برای 26 نفر که قبلاً پرسشنامه اول را تکمیل کرده بودند، ارسال شد</span> <span style="font-family:b compset;">و از آنها خواسته شد که این پانزده مقایسه را با در نظر گرفتن میزان بهبود ژنتیکی صفاتی که منجر به سود بیشتر خواهد شد،&nbsp; انجام دهند. از 26 مزرعه در فاز دوم تعداد 21 مزرعه‌دار (81%) مقایسه&shy;های جفتی را انجام دادند</span><span style="font-family:b compset;">.</span> <span style="font-family:b compset;">برای تجزیه و تحلیل آماری از روش تحلیل سلسله مراتبی (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AHP</span></span></span><span style="font-family:b compset;">) جهت&nbsp; محاسبه ارزش ترجیح انفرادی استفاده گردید.</span> <span style="font-family:b compset;">وکتور ارزش&shy;های ترجیح انفرادی و نرخ ناسازگاری<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">[1]</span></span></span></a></span>&nbsp; با استفاده از نرم افزار سوپردسیژن<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title=""><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">[2]</span></span></span></a>&nbsp; محاسبه شد<span style="font-family:b compset;">. </span><span style="font-family:b compset;">هنگامی که نرخ ناسازگاری کمتر از 1/0 می شود،</span> <span style="font-family:b compset;">نتایج حاصله قابل اطمینان خواهد بود.</span> <span style="font-family:b compset;">مقادیر نرخ ناسازگاری بعد از اصلاح</span> <span style="font-family:b compset;">ماتریس&shy;</span><span style="font-family:b compset;">های</span> <span style="font-family:b compset;">ترجیح انفرادی که نرخ ناسازگاری بالای 1/0 داشتند، در دامنه </span><span dir="RTL"><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:11.0pt;">0/02722-0/10765 </span></span></span><span style="font-family:b compset;">تغییر کرد.</span> <span style="font-family:b compset;">مقایسه مقادیر میانه اولویت&shy;های نرمال شده ترجیح انفرادی برای بهبود ژنتیکی صفات مهم اقتصادی ماهی آزاد دریای خزر که از روش </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AHP</span></span></span><span style="font-family:b compset;"> بدست آمد، نشان داد که در هر دو حالت قبل و بعد از تصحیح ماتریس&shy;ها، بیشترین میزان ترجیح برای دو صفت ماندگاری (0/252و 0/191) و ضریب تبدیل غذایی (0/201و 0/275) بود. صفت تاخیر در بلوغ جنسی (0/152 و 0/142) در هر دو حالت رتبه سوم را کسب کرد</span><span style="font-family:b compset;">. همچنین پس از تصحیح ماتریس&shy;ها صفت ضریب رشد دمایی (0/112 و 0/133) در جایگاه چهارم و صفات درصد فیله (0/132 و 0/094) و قرمزی گوشت (0/073 و 0/057) در اولویت‌های بعدی قرار گرفتند.</span> <span style="font-family:b compset;">نتایج این تحقیق در تدوین برنامه اصلاح نژاد ماهی آزاد دریای خزر به عنوان گونه ارزشمند بومی جهت توسعه آبزی‌پروری کاربرد دارد.</span> <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title=""><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">[1]</span></span></a> Inconsistency Ratio</div> <div id="ftn2"><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title=""><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">[2]</span></span></a> Super Decision software</div> </div> In present study, Analytical Hierarchy Process method was used for &nbsp;determining &nbsp;most important traits in the breeding program of Caspian Sea trout and two questionnaires were prepared in two stages<strong>. </strong>The first questionnaire was sent to the 43 Caspian Sea trout farms that were previously identified. In this questionnaire, farmers based on their knowledge and experience were asked to select and rank the six most preferred out of 15 economic traits that they should be included in genetic improvement of this species in the breeding objectives with the aim of making more profit on their aquaculture. In this phase, 26 completed questionnaires were received. Six selective traits for compiling second questionnaire were determined as: Thermal growth coefficient (TGC), Feed Conversion Ratio (FCR), Late maturation, Survival at harvest, Fillet percentage and Flesh color (redness).According&nbsp;&nbsp; to analytical instruction, 15 pairwise comparison questions were constructed which genetic parameters based on previous studies. The second questionnaire was sent to 26 farmers who had completed the first questionnaire.Finally, 21 farmers (81%) completed&nbsp; pairwise comparisons. The Analytical Hierarchy Process was used to estimate the vector of individual preference values and Inconsistency Ratio using Super Decisions software. A judgment is commonly reliable when Inconsistency Ratio is less than 0.10. After modification of&nbsp;&nbsp; the matrix of 19 observation that have Inconsistency Ratio<0.1 , the final ranged from&nbsp; 0.107 to 0.027. The median of the preferences obtained from AHP showed in both cases, before and after correction of Inconsistency Ratio, the highest preferences of genetic improvement were for survival (0.252,0.191) and&nbsp; FCR (0.201,0.275). Late maturation (0.152,0.142) was third in both cases. Also, after correction of the matrixes, TGC (0.112, 0.133) was fourth and the percentage of fillets (0.132 , 0.094) and Flesh redness (0.073, 0.057) were in the end of&nbsp; ranking. The results of present research can be used in the national breeding program of the Caspian Sea trout as a unique endemic species for development of aquaculture industries.<br> &nbsp; <pre> </pre> اهداف اصلاح نژاد, صفات اقتصادی, AHP, Salmo trutta caspius Breeding objectives, Economic traits , AHP , Salmo trutta caspius 133 145 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-2352-1&slc_lang=fa&sid=1 maryam nafari yazdi مریم نفری یزدی maryamnafari52@gmail.com 0384143407 100319475328460026608 Yes Iranian Fisheries Sciences Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی mohammad pourkazemi محمد پورکاظمی mpourkazemi17@yahoo.com 2279181223 100319475328460026609 No Iranian Fisheries Sciences Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی hosseinali abdolhay حسینعلی عبدالحی hossein_abdolhay@yahoo.com 100319475328460026610 100319475328460026610 No Iranian Fisheries Sciences Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی اردشیر نجاتی جوارمی ardeshir.nejati@gmail.com 100319475328460026611 100319475328460026611 No Department of Animal Science,College of Agricultural Science, Tehran University دانشکده علوم دامی ، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران