Iranian Scientific Fisheries Journal

fa اعتبارسنجی و بکارگیری یک روش آنالیز جهت اندازه گیری میزان آلاینده‌های آلی پایدار در نمونه‌های ماهی قزل آلای رنگین‌کمان (Onchorhynchus mykiss) جمع‌آوری شده از بازار تهران Validation and application of an analytical method for determination of Persistent Organic Pollutants in Rainbow trout (Onchorhynchus mykiss) collected from Tehran retail markets آلودگي محيطهاي آبي آلودگي محيطهاي آبي پژوهشي Research آلاینده‌های آلی پایدار گروه وسیعی از ترکیبات سمی و خطرناک می‌باشند که در برابر تجزیه شیمیایی، فیزیکی و حتی پرتوها مقاوم هستند. در این تحقیق یک روش آنالیز همزمان برای شناسایی و تعیین مقدار 18 آلاینده آلی پایدار شامل هفت ترکیب PCBs، ایزومرهای شماره 180، 153، 138، 118، 101، 52، 28 به عنوان شاخص‌های آلودگی بی فنیل های پلی کلره و یازده آفت‌کش آلی کلره (OCPs) شامل هگزا کلروبنزن (Hexachlorobenzene)، متوکسی کلر (Methoxychlor)، دی آلدرین (Dieldrin)، ددت و متابولیت‌های آن (DDTs: o,p’-DDE, p,p’-DDE, o,p’-DDT, p,p’-DDT) و تعدادی از سیکلو دی‌ان‌ها (CyclodieneΣ) شامل آلفا و بتا- اندوسولفان (α-, β-Endosulfan)، آلفا و گاما- کلردان (α-, &upsih;-Chlordane)، بررسی و مقدار آن در ماهی قزل آلای رنگین کمان با روش استخراج مایع- مایع  و دستگاه کروماتوگرافی گازی طیف سنجی جرمی- متوالی (GC-MS/MS) و روش پایش MRM اندازه گیری شد. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که منحنی کالیبراسیون 18 آلاینده آلی پایدار مورد مطالعه در سطوح غلظتی ng/mL 30-1/0 برای PCBs و ng/mL 150-5/0 برای OCPs، خطی بوده است و ضریب همبستگی (r2) در محدوده 999/0-990/0 قرار داشت. مقادیر حد تشخیص و حد تعیین مقدار آنالیت‌های مورد مطالعه بترتیب  ng/g 3/8- 6/0 و ng/g 2-25 بدست آمد. میانگین میزان بازیافت و میزان تکرارپذیری روش در 5 سطح آلوده مختلف (برای :OCPs  ng/g100- 5 و برای PCBs : ng/g 20-1)، بترتیب %112-%73 و %17.9-%4/1 محاسبه شد. دامنه مقادیر عدم قطعیت %88/30-%77/2 قرار داشت. نتایج بدست آمده از این پژوهش نشان دهنده حضور ترکیبات آلی کلره در ماهیان مورد بررسی می‌باشد، بدین ترتیب که بیشترین میزان آلودگی مربوط به   p,p’-DDT با مقدار میانگین ng/g ww (wet weight) 113 بدست آمد. همچنین سموم Dieldrin و p,p’-DDE  با مقادیر میانگین بترتیب ng/g ww 3/13 و ng/g ww 10 در مراتب بعدی آلودگی قرار داشتند. بررسی دیگر سموم آلی کلره مورد مطالعه در نمونه‌های ماهی نشان‌دهنده حضور برخی از این ترکیبات مانند α-Chlordane، &upsih;-Chlordane،o,p’-DDE ، o,p’-DDT و HCB بود که مقادیر بدست آمده در نمونه‌ها پایین‌تر از حدود تعیین مقدار روش، بود. با توجه به مقادیر بدست آمده، میزان آلودگی به سموم آلی کلره پایین‌تر از حداکثر مقادیر مجاز مصوب 2017،11813SANTE/  قانون اتحادیه اروپا قرار داشت. همچنین بررسی بی‌فنیل‌های پلی‌کلره شاخص مورد مطالعه در نمونه‌های ماهی، نشان‌دهنده حضور تنها 28-PCB بود که مقدار آن پایین‌تر از حداکثر مقادیر مجاز مصوب 2017،644EU/ قانون اتحادیه اروپا قرار داشت.   Persistent organic pollutants are a wide group of toxic and dangerous compounds. These organic compounds are chemically and physically stable even beams. In this study an analysis method for simultaneous determination of 18 persistent organic pollutants including eleven Organochlorine pesticides (OCPs): HCB, Dieldrin, Methoxychlor, α-, &upsih;-Chlordane, α-, β-Endosulfan and o,p’-DDE, p,p’-DDE, o,p’-DDT, p,p’-DDT and seven indicator Polychlonitated biphenyls (PCBs); IUPAC nos.: 28,52,101,118,138,153,180 congeners were determined in Rainbow trout by GC-MS/MS in MRM monitoring mode and LLE extraction. The validation results showed the calibration curves over the concentration range of 0.1-30 ng/mL for PCBs and 0.5-150 ng/mL for OCPs were linear and coefficient of determination (r2) ranged between 0.990-0.999. The LODs and LOQs for POPs studied were between 0.6-8.3 and 2-25 ng/g, respectively. The average recoveries obtained for analytes in five different spiked levels (1-10 ng/g for PCBs and 5 times for OCPs) were in the range of 73%-112%. The relative standard deviations of POPs in fish were in the range of 1.4-17.9% for all of the concentration levels. The ranges of uncertainty were reported between 2.77%-30.88%. The results indicated the presence of organochlorine pesticides in trout samples and the highest level of contamination was related to p,p’-DDT with average values of 113 ng/g ww (wet weight). Dieldrin and p,p’-DDE were among the next level of contamination with mean values of 13.3 and 10 ng/g ww, respectively. Study of other OCPs in the trout samples indicated the presence of α-, &upsih;-Chlordane, o,p’-DDE, o,p’-DDT and HCB in which the amount were lower than the limit of quantitation (LOQ) of the method. OCPs residues were lower than maximum residue levels set by European Council Directives, SANTE (2017) No.11813. Also, the study of PCBs in trout samples indicated the presence of only PCB 28 and its amount was lower than maximum residue levels set by European Commission Regulation (EU) (2017) No.644.   آلاینده‌های آلی پایدار, آفت‌کش‌های آلی کلره, بی‌فنیل‌های پلی‌کلره, ماهی قزل آلای رنگین‌کمان, دستگاه کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی متوالی Persistent organic pollutant, Polychlorinated biphenyls, Organochlorine pesticides, Rainbow trout, GC-MS/MS 147 160 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-2394-1&slc_lang=fa&sid=1 Mitra Bayat میترا بیات bayat.mitra@gmail.com 0451186834 100319475328460028842 No Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Mohammad Saber tehrani محمد صابر تهرانی drmsabertehrani@yahoo.com 100319475328460028843 100319475328460028843 No Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Farzad Kobarfard فرزاد کبارفرد farzadkf@yahoo.com 0045795126 100319475328460028844 Yes School of Pharmacy, Shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Syed Waqif Husain سید واقف حسین hudsonsayedwaqif@yahoo.com 100319475328460028845 100319475328460028845 No Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Hassan Yazdanpanah حسن یزدان پناه yazdanpanah@sbmu.ac.ir 100319475328460028846 100319475328460028846 No School of Pharmacy, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران