Iranian Scientific Fisheries Journal

fa مقاله علمی – پژوهشی:‌ مطالعه برخی جنبه‌‌های زیست‌شناسی تولید مثل ماهی کلمه (Rutilus caspicus Yakovlev, 1870) در سواحل جنوب شرقی دریای خزر Study on some reproductive biology aspects of Caspian roach, Rutilus caspicus (Yakovlev, 1870), on the south-east coasts of the Caspian Sea ارزيابي ذخاير و پويايي جمعيت ارزيابي ذخاير و پويايي جمعيت پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در این مطالعه برخی جنبه‌‌های زیست شناسی تولیدمثل ماهی کلمه خزری صید شده به‌وسیله تورهای پره در طول سواحل جنوبی دریای خزر در دوره زمانی 1400-1398 مورد بررسی قرار گرفت. از مجموع 317 نمونه ماهی صید شده (144 عدد نر و 173 عدد ماده) نسبت جنسی نر به ماده 2/1:1 به‌دست آمد که از نظر آماری با نسبت مورد انتظار 1:1 معنی‌دار نبود (05/0p>). میانگین طول چنگالی (انحراف معیار±) 63/2 ± 6/15 (با دامنه 5/25-6/10) سانتی‌متر برای جنس نر و 70/3 ± 7/18 (با دامنه 5/32-3/11) سانتی‌متر برای جنس ماده به‌دست آمد. دامنه و میانگین وزن برای جنس نر به‌ترتیب 214-18 و 20/36 ± 7/60 گرم و برای جنس ماده به‌ترتیب 502-22 و 76/74 ± 5/120 گرم محاسبه شد. حداقل، حداکثر و میانگین هماروی مطلق ماهی R. caspicus به‌ترتیب 6707، 51438 و ۹۸۰۰ ± 18773 عدد تخمک برآورد شد. میانگین هماوری نسبی نسبت به وزن کل و طول چنگالی ماهی کلمه به‌ترتیب 33±152 عدد تخم به ازاء گرم و 367±967 عدد تخم به ازاء سانتی‌متر برآورد شد. میزان هماوری مطلق ماهی کلمه با افزایش طول و وزن به‌ترتیب با ضرایب تعیین 62/0 و 68/0 افزایش یافت به‌طوری‌که دامنه میزان هماوری در دامنه طولی 5/15-5/14 سانتی‌متر برابر با 11807-6707 عدد و در دامنه 32-27 سانتی‌متر برابر با 42693-35813 عدد بود. نتایج نشان داد که در تمام ماه‌های نمونه‌برداری ماهیان ماده کلمه با مراحل 4 و 5 رسیدگی جنسی حضور دارند. مقدار میانگین طول (چنگالی) بلوغ جنسی (Lm50%) ماهی ماده R. caspicus ۸/۱۳ سانتی‌متر به‌دست آمد. بیش‌ترین مقدار شاخص گنادی (GSI) در جنس نر در ماه بهمن با مقدار ۰۸/7 و در جنس ماده در اسفند با مقدار ۰۶/۱۶ مشاهده شد که در جنس اخیر در فروردین مقدار این شاخص به ۹۶/۱۵ کاهش یافت. با توجه به این‌که اوج مقدار GSI و درصد بالای مرحله 5 رسیدگی جنسی ماهی R. caspicus در اسفند و فروردین است، می‌‌توان صید این گونه در این دوره زمانی را ممنوع اعلام کرد.</div> In this study, some aspects of the reproductive biology of Caspian Roach caught by beach seining were investigated along the southeast coats of the Caspian Sea in the period of 2019-2021. From a total of 317 samples of caught fish (144 males and 173 females), the sex ratio of male to female was 1:1/2, which was not statistically significant with the expected ratio of 1:1 (p>0.05). The average fork length (± standard deviation) was 15.6 ± 2.63 cm (with a range of 10.6-25.5 cm) for males and 18.7 ± 3.70 cm (with a range of 11.3-32-5 cm) for females. The range and average weight for males were 18-214 g and 60.7 ± 36.20 g, respectively, and 22-502 g and 120.5 ± 74.76 g for females, respectively. The minimum, maximum, and average absolute fecundity of R. caspicus were estimated as 6707, 51438 and 18773 ± 9800 eggs, respectively. The mean relative fecundity was estimated to be 152 ± 33 eggs/g and 967 ± 367 eggs/cm in relation to the total weight and fork length, respectively. The absolute fecundity of the species increased with an increase in the length and weight of fish with coefficients of determination of R2= 0.62 and 0.68, respectively, so that the range of fecundity in the length range of 14.5-15.5 cm is equal to 6707-11807 eggs and in the length range of 27-32 cm was estimated as 35813-42693 eggs. According to the results, sexual maturity at stages IV and V is present in all sampling months for females of R. caspicus. The mean length (fork length) at first maturity (Lm50%) of females R. caspicus was 13.8 cm. The highest value of Gonadosomatic index (GSI) for males was observed in February with a value of 7.08, and for females in March with a value of 16.06 which decreased to 15.96 in April. Considering that the peak value of GSI and the high percentage of V maturity stage of R. caspicus is observed in March and April; it can be prohibited to catch this species in this time. شاخص گنادی, طول بلوغ جنسی, هماوری, ماهی کلمه, دریای خزر Gonadosomatic index, length at first maturity, Fecundity, Rutilus caspicus, Caspian Sea 117 126 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-2804-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad larijani محمد لاریجانی mohamadlarijani@gmail.com 100319475328460037786 100319475328460037786 Yes مرکز تحقیقات ذخایر آبزیان آبهای داخلی، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران Seyed Abbas Hosseini سید عباس حسینی ab_hossaini@yahoo.com 100319475328460037787 100319475328460037787 No مرکز تحقیقات ذخایر آبزیان آبهای داخلی، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران ,Parviz Zare پرویز زارع parvizzare58@yahoo.com 100319475328460037788 100319475328460037788 No گروه تولید و بهره‌‌برداری، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران Ghulam Reza Daryanabard غلامرضا دریانبرد daryanabard@yahoo.com 100319475328460037789 100319475328460037789 No پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Mastoorh dosttar مسطوره دوستدار mastooreh.doustdar@gmail.com 100319475328460037790 100319475328460037790 No مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Zeinab Ansari زینب انصاری zeinab6228@gmail.com 100319475328460037791 100319475328460037791 No گروه ایکتیوپاتولوژی و هیدروبیولوژی، دانشگاه فنی دولتی کالینیگراد، کالینینگراد، روسیه