fa مقاله علمی – پژوهشی:‌ بررسی ویژگی‌ها و مطلوبیت زیستگاهی رودخانه تجن به منظور رهاسازی بچه‌ماهیان سفید (Rutilus frisii) اكولوژي محيطهاي آبي اكولوژي محيطهاي آبي پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:"><span style="color:black">در تحقیق کنونی برای نخستین بار در سطح ملی به منظور بررسی مطلوبیت یک رودخانه از دیدگاه رهاسازی بچه‌ماهیان واجد ارزش شیلاتی، از شاخص مطلوبیت زیستگاهی (</span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">HSI</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:"><span style="color:black">) استفاده گردید. هدف اصلی از اجرای این تحقیق، تعیین مطلوبیت زیستگاهی رودخانه تجن از دیدگاه رهاسازی بچه ماهیان سفید با استفاده از شاخص مطلوبیت زیستگاهی بود. نظر به این‌که در حال حاضر، تنها گزینه موجود سازمان شیلات ایران برای رهاسازی بچه‌ماهیان در رودخانه تجن، در منطقه مصب این رودخانه است، لذا در تحقیق کنونی این منطقه جهت نمونه‌برداری بچه ماهی‌ها و بررسی پارامترهای مختلف زیستی (فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون) و غیرزیستی (دمای آب، </span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">pH</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:"><span style="color:black"> ، شوری، اکسیژن محلول، کدورت، کل مواد معلق، مواد جامد محلول، هدایت الکتریکی، سختی کل، ازت آمونیومی، گاز آمونیاک، اکسیژن‌خواهی بیوشیمیایی، اکسیژن‌خواهی شیمیایی، ازت نیتریتی، ازت نیتراتی، ازت کل و فسفر کل)، انتخاب گردید. بررسی و ثبت پارامترهای مختلف زیستی و غیرزیستی طی ماه‌های تیر، مرداد و شهریور سال 1401 و مرداد و شهریور 1402 انجام شد. بیشترین مقادیر شاخص انتخاب (</span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">SI</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:"><span style="color:black">) برای بچه‌ماهیان سفید مربوط به گاز آمونیاک بود.&nbsp; مقادیر</span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">HSI </span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:"><span style="color:black">&nbsp;مصب رودخانه تجن برای بچه‌ماهیان سفید 592/0 محاسبه گردید. لذا،&nbsp; بر این مبنا، منطقه مطالعاتی برای بچه‌ماهیان سفید، زیستگاهی مناسب بوده است. با وجود این، مقایسه دامنه تغییرات متغیرهای زیستگاهی اندازه‌گیری شده در این تحقیق و دامنه‌های مجاز مربوطه نشان داد که شرایط محل رهاسازی بچه‌ماهیان در بازه زمانی مورد نظر از منظر دامنه تغییرات برخی پارامترها (کل مواد معلق، ازت کل، فسفرکل، ازت آمونیومی، هدایت الکتریکی و کدورت)، مناسب نبوده است.</span></span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:13.0pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Considering the increasing speed of destruction of natural aquatic habitats in the rivers leading to the southern basin of the Caspian Sea and the importance of investigating the habitat conditions of the release sites of juvenile fish with economic</span></span></span> <span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">value, in this research for the first time (at the national level) in order to investigate the suitability of Tajan River from the point of view of releasing Caspian kutum fingerlings, habitat suitability index (HSI) was used</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">. </span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Considering that currently the only available option of the Iran Fisheries Organization for the release of the fingerlings in the Tajan River is in the estuary of this river, therefore, in the current research, this area was selected to sample the fingerlings and investigate various biotic parameters (phytoplankton and zooplankton) and abiotic (water temperature, pH, salinity, dissolved oxygen, turbidity, total suspended solids, total dissolved solids, electrical conductivity, total hardness, ammonium nitrogen, NH₃, biochemical oxygen demand, chemical oxygen demand, nitrite nitrogen, nitrate nitrogen, total nitrogen and total phosphorus).</span></span></span> <span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The above-mentioned biotic and abiotic parameters were determined during the months of July, August and September 2022 and August and September 2023. The highest selectivity index values for <i>R. frisii</i> were related to NH₃. HSI values of Tajan River estuary for <i>R. frisii</i> fingerlings in the studied time period was calculated as 0.592. Therefore, on this basis, the study area can be classified as &quot;suitable habitat&quot; for the fingerlings. Nevertheless, the comparison of the range of changes of the habitat variables measured in this research with the respective permitted ranges showed that the conditions of the release area of the fingerlings were not suitable from the point of view of the range of changes of some parameters (including total suspended matter, total nitrogen, total phosphorus, ammonium nitrogen, electrical conductivity and turbidity) during the study period.</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span> مطلوبیت زیستگاه, رهاسازی بچه ماهی, بازسازی ذخایر, رودخانه تجن, Rutilus frisii Habitat suitability, Release of fingerlings, Stock enhancement, Tajan River, Rutilus frisii 1 20 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-160-5&slc_lang=fa&sid=1 Nima Pourang نیما پورنگ n_pourang@yahoo.com 100319475328460038546 100319475328460038546 Yes Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور M.A. Afraei Bandpei محمد علی افرائی بندپی mafraei1965@gmail.com 100319475328460038547 100319475328460038547 No Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور H. Nasrollahzadeh Saravi حسن نصراله زاده ساروی hnsaravi@yahoo.com 100319475328460038548 100319475328460038548 No Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور F.S. Tahami فاطمه سادات تهامی n.pourang@areeo.ac.ir 100319475328460038549 100319475328460038549 No Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور M. Naderi Jolodar مهدی نادری جلودار naderi_j@yahoo.com 100319475328460038550 100319475328460038550 No Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور