fa مقاله علمی – پژوهشی:‌ بازارسنجی ماهیان تجاری دریایی استان خوزستان بر پایه رتبه‌بندی مطلوبیت: رویکردی نوین و روش‌‌مند اقتصاد شيلاتي اقتصاد شيلاتي پژوهشي Research <p><span style="font-size:11pt"><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">پژوهش پیش‌‌رو با هدف گردآوری و وزن‌‌دهی معیارهای اثرگذار بر مطلوبیت ماهیان و ارائه یک رتبه‌‌بندی منسجم و قابل استناد برای ماهیان تجاری دریایی استان خوزستان انجام شده است. برای شناسایی معیارها از مصاحبه‌‌های نیمه ساختارمند به روش دلفی با 15 نفر از صاحب نظران استفاده شد. سپس اولویت‌بندی معیارها و غربال‌سازی زیرمعیارها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی </span></span><span dir="LTR" style="color:black">(AHP)</span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black"> انجام شد. به منظور رتبه‌‌بندی مطلوبیت ماهیان برای مصرف‌‌کنندگان، از یک پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد و روایی و پایایی پرسشنامه به روش‌‌های معمول تأیید گردید. نرم افزار‌‌های آماری </span></span><span dir="LTR" style="color:black">Expert Choice</span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black"> و </span></span><span dir="LTR" style="color:black">SPSS</span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black"> برای تحلیل داده‌‌های استخراجی از 181 پرسشنامه تکمیل شده، مورد استفاده قرار گرفتند. معیارهایی نظیر طعم و خوش خوراکی (وزن نسبی = 209/0)، کیفیت پخت (165/0)، تراکم و سختی خار (165/0)، نسبت دورریز (153/0) و قیمت (114/0)، مهم‌ترین عوامل مطلوب بودن ماهیان دریایی خوزستان از دیدگاه خبرگان هستند. گونه‌‌های راشگو (</span></span><span style="color:black"><a href="https://www.fishbase.de/summary/Eleutheronema-tetradactylum.html"><em><span dir="LTR" style="color:black">Eleutheronema tetradactylum</span></em></a></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (وزن مطلق = 379/0)، شوریده (</span></span><em><span dir="LTR" style="color:black">Otolithes ruber</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (368/0)، صبیتی (</span></span><em><span dir="LTR" style="color:black">Sparidentex hasta</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (364/0)، هامور معمولی (</span></span><span style="color:black"><a href="https://www.fishbase.se/summary/6465"><em><span dir="LTR" style="color:black">Epinephelus</span></em></a></span><em><span dir="LTR" style="color:black"> coioides</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (362/0)، حلوا سفید (</span></span><em><span dir="LTR" style="color:black">Pampus argenteus</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (360/0)، میش ماهی (</span></span><em><span dir="LTR" style="color:black">Argyrosomus hololepidotus</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (353/0)، خنوی خاکستری (</span></span><em><span dir="LTR" style="color:black">Diagramma pictum</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (353/0)، شهری معمولی (</span></span><em><span dir="LTR" style="color:black">Lethrinus nebulosus</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (351/0)، سرخوی معمولی (</span></span><em><span dir="LTR" style="color:black">Lutjanus johnii</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (351/0) و شیر (</span></span><em><span dir="LTR" style="color:black">Scomberomorus commerson</span></em><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">) (350/0) به‌ترتیب به عنوان برترین گزینه‌‌ها از نظر معیارهای طبخ، آماده‌سازی و پیش از آماده سازی، شناخته شدند که از نظر مصرف کنندگان مطلوبیت بیشتری دارند. یافته‌‌های این پژوهش می‌‌تواند برای نهادهای برنامه‌‌ریز در توزیع و فروش آبزیان نظیر سازمان شیلات ایران راهگشا بوده و امید است نتایج برای تولید، شکوفایی اقتصادی و نقشه راه صیادی در زمینه تنظیم بازارهای داخلی مؤثر باشد.</span></span></span></p> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:13.0pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The present research was conducted to collect and weigh the criteria affecting the desirability of fish and to provide a coherent and citation ranking for commercial marine fish in Khuzestan province. Semi-structured Delphi interviews with 15 experts were used to identify the criteria. The criteria were prioritized and the sub-criteria were screened using the analytic hierarchy process (AHP) method. A researcher-made questionnaire was used to rank the desirability of fish for consumers and the validity and reliability of the questionnaire were confirmed by conventional methods. Expert Choice and SPSS statistical softwares were used to analyze the data extracted from 181 completed questionnaires. Criteria such as taste and palatability (local weight = 0.209), cooking quality (0.165), thorn density and hardness (0.165), discards ratio (0.153), and price (0.114) are the most striking desirable factors of marine fish in Khuzestan is from the point of view of experts. </span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Fish species including four-finger threadfin (<a href="https://www.fishbase.de/summary/Eleutheronema-tetradactylum.html"><i><span style="color:black"><span style="text-decoration:none"><span style="text-underline:none">Eleutheronema</span></span></span></i></a></span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> tetradactylum</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (overall weight = 0.379), tiger tooth croaker (</span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Otolithes ruber</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.368), Sobaity seabream (</span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Sparidentex hasta</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.364), orange-spotted grouper (<a href="https://www.fishbase.se/summary/6465"><i><span style="color:black"><span style="text-decoration:none"><span style="text-underline:none">Epinephelus</span></span></span></i></a></span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> coioides</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.362), silver pomfret (</span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Pampus argenteus</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.360), Southern meager (</span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Argyrosomus hololepidotus</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.353), gray sweetlips (</span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Diagramma pictum</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.353), spangled emperor (</span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Lethrinus nebulosus</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.351), John&rsquo;s snapper (</span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Lutjanus johnii</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.351), and narrow-barred mackerel (</span></span></span><i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Scomberomorus commerson</span></span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">) (0.350)<em>&nbsp;</em>were known as the best options in terms of cooking, preparation, and pre-preparation criteria, respectively, which are more desirable to consumers.</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> The findings of this study can be beneficial for the organizations relevant in the distribution and trade of aquatic animals, such as the Iran Fisheries Organization and it is hoped that the results will be fruitful for production, economic prosperity, and the fishing road map in line with the regulation of domestic markets.</span></span></span></span></span></span> تحلیل سلسله مراتبی (AHP), خلیج فارس, رتبه‌‌بندی, ماهی, مصرف‌کننده, مطلوبیت Analytical hierarchical process (AHP), Persian Gulf, Ranking, Fish, Consumer, Desirability 119 131 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-2928-1&slc_lang=fa&sid=1 Nima Shiry نیما شیری nima.shiry@gmail.com 100319475328460039479 100319475328460039479 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Hooshang Ansari هوشنگ انصاری hooshang.ansari@yahoo.com 100319475328460039480 100319475328460039480 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Mohammad Khosravizadeh محمد خسروی زاده mohamad.27kh@gmail.com 100319475328460039481 100319475328460039481 No Department of Fisheries, Faculty of Marine Natural Resources, Khorramshahr University of Marine Science and Technology, Khorramshahr, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران