fa تعیین میزان فلزات سنگین کادمیوم و کروم در بافت های مختلف (عضله، آبشش، کلیه و روده) عروس‌ماهی ‌زاینده رود Petroleuciscus esfahani آلودگي محيطهاي آبي آلودگي محيطهاي آبي پژوهشي Research هدف از این مطالعه، سنجش و مقایسه میزان فلزات سنگین کادمیوم و کروم در بافت های مختلف، عضله، آبشش، کلیه و روده عروس‌ماهی زاینده رود Petroleuciscus esfahani در ایستگاههای مختلف رودخانه زاینده رود بود. به این منظور 80 قطعه ماهی از 4 ایستگاه مختلف چشمه دیمه، خرسونک، چمگردان و پل صفائیه، هر ایستگاه 20 قطعه ماهی در پاییز 1390 صید شدند. هضم شیمیایی نمونه ها به روش خشک و سنجش فلزات سنگین به روش جذب اتمی با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر صورت گرفت. نتایج نشان داد که به طور کلی میزان فلزات سنگین مورد بررسی از بالا‌دست به سمت پایین‌دست رودخانه به نحو چشمگیری افزایش یافته به طوری که بیشترین میزان آن در ایستگاه چمگردان مشاهده می شود (p<0.05). بیشترین میزان کادمیوم و کروم به ترتیب معادل 55/0&plusmn;70/29 و 78/22&plusmn;69/50 میکروگرم در گرم وزن خشک در بافت کلیه ماهیان متعلق به ایستگاه پل صفائیه و چمگردان مشاهده شد (p<0.05). کمترین میزان کادمیوم (11/0&plusmn;8/0) و کروم (19/0&plusmn;30/1) میکروگرم در گرم وزن خشک متعلق به بافت عضله ماهیان ایستگاه چشمه دیمه در بالادست رودخانه بود. میزان این فلزات در بافت عضله از بالا دست به پایین دست رودخانه افزایش معنی داری را نشان داد (p<0.05). به طور کلی، در تمامی ایستگاهها، بیشترین میزان تجمع فلزات سنگین کادمیوم و کروم در بافت کلیه و کمترین میزان آن در عضله مشاهده شد. مقایسه نتایج حاصل از این تحقیق با حد استاندارد بین المللی ارایه شده از سوی سازمان بهداشت جهانی (WHO) و سازمان خواروبار و کشاورزی (FAO) نشان داد که میزان هر دو فلز سنگین در عروس ماهی زاینده رود (حتی در کمترین مقدار، بافت عضله در ایستگاه بالادست) به مراتب بیشتر از حد مجاز استانداردها است. نتایج این تحقیق می تواند تاحدودی بیانگر وضعیت نامناسب زیستی زاینده رود حتی در ایستگاه‌های بالادست رودخانه باشد. The aim of this study was to evaluate two heavy metals (Cd and Cr) concentrations in different tissues including muscle, gill, kidney and intestine of Zayandehrood chub, Petroleuciscus esfahani in different stations along the Zayandehrood River. For this purpose, 80 specimens of the fish were collected from 4 different stations including Cheshmeh-dimeh, Khersoonak, Chamgordan and Pol-e-Safaiyeh (each 20 fish) in autumn 2011. The metals were extracted using dry digestion method and measured by Atomic Absorption.The results showed that the concentration of heavy metals increased significantly from up to downstream of the River, with the highest level was observed in Chamgordan station (p<0.05). The highest concentrations of Cd (22.7&plusmn;0.55) and Cr (50.69&plusmn;22.78) &micro;g/g dry weight (DW) were measured in the kidney of the fish collected from Pol-e-Safaiyeh and Chamgordan stations respectively (p<0.05). While, the lowest level of Cd (0.8&plusmn;0.11) and Cr (1.30&plusmn;0.19) &micro;g/gDW were determined in the muscle of the fish from Cheshmeh-dimeh station located at upstream. The metals concentrations in the muscle were increased significantly from upstream to the downstream (p<0.05). In general, in all studied stations, the highest levels of Cd and Cr were observed in the kidney while, the lowest levels were measured in the muscle. By comparison between the results obtained from this study to the international standards defined by WHO or FAO, it was cleared that the concentrations of both metals in Zayandehrood chub (even at the lowest levels in the muscle) were much higher than permitted levels. The results of this study could show inappropriate environmental conditions of the Zayandehrood River, even in the upstream stations فلزات سنگین, کادمیوم, کروم, عروس‌ماهی, زاینده رود. Heavy metals, Cd, Cr, Zayandehrood chub, Zayandehrood River. 43 51 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-460-2&slc_lang=fa&sid=1 S. Dorafshan سالار درافشان sdorafshan@cc.iut.ac.ir 100319475328460018869 100319475328460018869 Yes N. Shojaee ندا شجاعی 100319475328460018870 100319475328460018870 No N. Mirghaffari نوراله میرغفاری 100319475328460018871 100319475328460018871 No