ارزیابی متغیرهای استخراج بر خواص ژلی آگار جلبک پرورشی Gracilariopsis persica با روش سطح پاسخ (RSM) 1 1 در پژوهش حاضر با استفاده از روش سطح پاسخ[1](RSM) روند خواص ژلی ویسکوزیته و دمای هیسترزیس ژل آگار از آگاروفیت پرورشی Gracilariopsis persica و بهینهسازی مدل آن مطالعه شد. بر اساس نتایج حاصل از تاثیر سه متغیر مستقل غلظت قلیا (8-2 W/V%)، دمای استخراج (ͦC 120-90) و زمان استخراج (240-45 دقیقه) در پنج سطح بر ویسکوزیته و دمای هیسترزیس، مشخص شد که دما و زمان استخراج از جمله پارامترهای معنادار فرآیند بر ویسکوزیته و دمای هیسترزیس بودند (05/0 p<). مدل چند جملهای و شرایط بهینه برای بیشترین مقدار ویسکوزیته و دمای هیسترزیس، برای متغیرهای غلظت قلیا، دما و زمان استخراج به ترتیب مقادیر %2/3، ͦC 110 و 200 دقیقه به دست آمد. مقدار پیشنهادی مدل برای ویسکوزیته و دمای هیسترزیس ژل به ترتیب cP 7/24 و ͦC 65 به دست آمد که در تطابق با دادههای پیشنهادی مدل، رضایت بخش بودند (05/0p>). [1] Response Surface Methodology 9 21 2013/06/1 1392/3/11 2016/01/6 1394/10/16 محمدرضا انتصاریان بیدگلی M. Entesarian Bidgoli مسعود رضایی M. Rezaei Rezai_ma@modares.ac.ir علی معتمدزادگان A. Motamedzadegan عبدالرسول دریایی A. Daryaei آگار ویسکوزیته دمای هیسترزیس روش RSM Gracilariopsis persica ## ##

اثر نانو‌ذرات نقره بر سمیت حاد جیوه در ماهی دانیو گورخری (Danio rerio) 1 1 مطالعه اثر رویارویی همزمان آبزیان با آلاینده‌های شیمیایی موجود در آب دارای اهمیت می‌باشد. یون جیوه و نانوذرات نقره جزو مواد شیمیایی هستند که از طریق تشکیل آمالگام با یکدیگر ترکیب می‌شوند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثر حضور یک غلظت غیر کشنده از نانوذرات نقره در آب بر سمیت حاد جیوه معدنی در ماهی دانیو گورخری بود. بدین منظور غلظت‌های کشنده میانی (LC50) جیوه در حضور و عدم حضور نانوذرات نقره، طبق رهنمود استاندارد OECD محاسبه گردید. مقایسه غلظت‌های کشنده میانی نشان داد که حضور 01/0 میلی‌گرم در لیتر نانوذرات نقره، باعث کاهش 5/1 برابری سمیت حاد جیوه در ماهی گورخری می‌شود (LC50 از 010/0± 135/0 به 002/0 ± 206/0 میلی‌گرم در لیتر افزایش یافت). اگرچه کاهش اثر سمیت جیوه در حضور نانوذرات نقره احتمالا به دلیل کاهش دسترسی زیستی آن در نتیجه‌ی تشکیل آمالگام و یا جذب سطحی یون‌های جیوه بر روی نانوذرات می‌باشد، اما انجام مطالعات بیشتر برای شناخت ساز و کار دقیق اثر متقابل بین جیوه و نانوذرات نقره در محیط‌زیست آبزیان ضروری به نظر می‌رسد. 23 30 2013/06/12015/05/17 1394/2/27 2016/01/62016/01/16 1394/10/26 سید علی جوهری ari@uok.ac.ir اثر متقابل آمالگام نانو ذرات نقره کلرید جیوه سم‌شناسی حاد ماهی گورخری. ## ##

تاثیر حفاظتی ویتامین C و کیتوزان بر شاخص‌های زیستی استرس اکسیداتیو در آبشش ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) در معرض کلراید کادمیوم 1 1 هدف از این مطالعه بررسی تاثیر تجویز آنتیاکسیدانهایی نظیر ویتامین C و کیتوزان بر شاخصهای استرس اکسیداتیو در سلولهای آبشش ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) در معرض کلراید کادمیوم است. در این آزمایش ماهیها به مدت 21 روز با جیره تجاری (گروه شاهد)، جیره حاوی کیتوزان (1000 میلیگرم به ازای هر کیلوگرم غذا)، جیره حاوی ویتامین C (1000 میلیگرم به ازای هر کیلوگرم غذا) و جیره حاوی ویتامین C همراه با کیتوزان تغذیه شدند و به طور همزمان در معرض 2/0 میلیگرم بر لیتر کلراید کادمیوم قرار گرفتند. در این آزمایش، شاخصهای استرس اکسیداتیو نظیر فعالیت آنزیم کاتالاز، آنتیاکسیدان کل و مالوندی آلدهید و پارامترهای بیوشیمیایی سلولی نظیر فعالیت آنزیمهای آسپارتات آمینوترانسفراز، آلانین آمینوترانسفراز و لاکتات دهیدروژناز اندازهگیری شد. سطح فعالیت آنزیمهای آسپارتات آمینوترانسفراز، لاکتات دهیدروژناز و کاتالاز و همچنین سطح مالون دیآلدهید در سلولهای آبششی ماهیهای در معرض کلراید کادمیوم به طور معنیداری افزایش یافت. در حالی که سطح فعالیت آنزیم آلانین آمینو ترانسفراز و سطح آنتیاکسیدان کل سلولی کاهش یافت. سطح فعالیت آنزیمها و نیز مالون دیآلدهید در ماهیهای تحت تیمار ویتامین C و ویتامین C و کیتوزان به حالات نرمال بازگشت. در حالی که تجویز ویتامین C و کیتوزان تاثیر معنیداری بر سطح آنتیاکسیدان کل نداشت. از اینرو، تجویز آنتیاکسیدانهایی نظیر ویتامین C و کیتوزان ممکن است کارایی سیستم دفاع آنتیاکسیدانی و سمزدایی سلولهای آبششی ماهیهای در معرض کلراید کادمیوم را افزایش دهد. 31 44 2013/06/12015/05/172015/06/11 1394/3/21 2016/01/62016/01/162016/01/17 1394/10/27 میلاد مهرپاک مهدی بنایی Mahdibanaee@yahoo.com بهزاد نعمت‌دوست حقی احمد نوری کیتوزان ویتامین C کلراید کادمیوم سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی ## ##

بازنگری راهبردهای توسعه پایدار ماهیان خاویاری دریای خزر 1 1 طرح مطالعات توسعه منطقه ای شیلات در البرز شمالی با هدف کمک به برنامه ریزی توسعه آبزی پروری و مدیریت ماهیگیری در سواحل جنوب دریای خزر انجام گرفته است. این طرح مطالعاتی شامل چند مرحله بود و با روش پیمایشی، کتابخانه ای انجام شده و با استفاده از روش تحلیلSWOT وضعیت موجود آبزی پروری و ماهیگیری ماهیان خاویاری در دریای خزر بررسی و تحلیل شده است. برای اولویت بندی استراتژیها با هدف تعیین میزان جذابیت راهبردها از ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی QSPM[1] استفاده شد. این مقاله به عنوان بخشی از نتایج مطالعات، ابتدا تقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها و تهدیدهای محیط درونی و بیرونی مربوط به آبزی پروری و صید ماهیان خاویاری را به بحث گذاشته شده است. نتایج تحقیق در قالب جدول و ماتریس ارائه شده و 4 نوع راهبرد شامل 20 راهبرد آبزی پروری و 17 راهبرد صید ماهیان خاویاری برای توسعه در مقوله آبزی پروری و حفظ ذخیره در ابعاد ماهیگیری استخراج شده است. [1] Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM) 45 53 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/15 1394/5/24 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/1 1394/11/12 مصطفی شریف روحانی harif@yahoo.com داریوش کریمی آگار ویسکوزیته دمای هیسترزیس روش RSM Gracilariopsis persica ## ##

مطالعه اثرات ضد باکتریایی برخی اسانس‌های گیاهی علیه باکتری‌های Lactococcus garvieae، Yersinia ruckeri و Aeromonas hydrophila Antibacterial effects of some medicinal plant essential oils against Lactococcus garvieae, Yersinia ruckeri and Aeromonas hydrophila 1 1 در این تحقیق اثرات ضد باکتریایی اسانسهای مرزه بختیاری (Satureja bachtiarica)، زیره سبز (Cuminum cyminum)، مورد Myrtus communis)) و آویشن دنائی (Thymus daenensis) و همچنین کارواکرول و تیمول در کنار آنتی بیوتیکهای فلورفنیکل و تتراسیکلین بر باکتریهای Aeromonas hydrophila، Yersinia ruckeriو Lactococcus garvieae مورد بررسی قرار گرفت. حداقل غلظت ممانعت از رشد و حداقل غلظت بازدارندگی اسانسها پس از رقت سازی متوالی محاسبه گردید و سپس قطر هاله عدم رشد هر اسانس در محیط مولر هینتون مورد بررسی قرار گرفت. بیشترین قطر هاله عدم رشد باکتری‌های A. hydrophila ، Y. ruckeri و L. garvieae بترتیب در مرزه بختیاری و زیره مشاهده شد. نتایج حاکی از آثار بازدارندگی و کشندگی متفاوت گیاهان در مورد باکتریهای مختلف بود ولی اسانسهای مورد استفاده در اکثر موارد اثر بیشتری نسبت به اکسی تتراسیکلین داشتند. بیشترین اثر ممانعت از رشد و کشندگی در مورد A. hydrophila، L. garvieae و Y. ruckeri به ترتیب در تیمول، فلورفنیکل و مرزه بختیاری مشاهده گردید. حداقل غلظت ممانعت از رشد و حداقل غلظت کشندگی تیمول در خصوص آئروموناس 3/6 و 5/12 میکروگرم در میلیلیتر بود. این مقادیر در خصوص اثر فلورفنیکل بر لاکتوکوکوس برابر با 125/3 و 25/6 و در خصوص اثر مرزه بختیاری بر یرسینیا برابر با 25/6 و 5/12 میکروگرم در میلیلیتر بود. بطور کلی میتوان نتیجه گرفت که حساسیت باکتریهای مورد مطالعه به اسانسهای گیاهی بسیار متفاوت است ولی با توجه به نوع باکتری ، استفاده از این اسانسها در درمان و پیشگیری از بیماریهای باکتریایی ماهی نیاز به بر رسیهای مورد ارزیابی قرار گیرد. 55 64 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/3 1394/11/14 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/3 1394/11/14 مهدی رحیمی پردنجانی M. Rahimi مهدی رئیسی M. Raeisi Mehdi.raissy@iaushk.ac.ir مجتبی علیشاهی M. Alishahi خواص ضد باکتریایی اسانس‌های گیاهی Aeromonas hydrophila Yersinia ruckeri Lactococcus garvieae ## ##

بررسی قابلیت استفاده از یک گونه دو کفه ای به منظور پایش زیستی عناصر در خلیج فارس با بکارگیری یک روش آنالیز غیرتخریبی Evaluating the potential of a bivalve species from the intertidal zone of the Persian Gulf for biomonitoring of trace elements using a nondestructive analytical method 1 1 به منظور بررسی قابلیت استفاده از بافت های نرم و سخت یک گونه دو کفه ای (Callista umbonella) برای پایش زیستی عناصر مختلف در مناطق ساحلی شمال خلیج فارس و همچنین امکان بکارگیری روش پیکسی به این منظور، نمونه های گونه مزبور به همراه رسوبات سطحی مرتبط از سه ایستگاه نمونه برداری واقع در مناطق بین جزر و مدی استان هرمزگان، در تیر 1393 گردآوری گردید. اندازه گیری میزان تجمع عناصر در نمونه ها با استفاده از روش غیر تخریبیپیکسی انجام گردید. علاوه بر این مقادیر کل مواد آلی در رسوبات و دانه بندی آنها نیز اندازه گیری گردید. بر اساس نتایج حاصله از 17 عنصر مورد بررسی در بافت نرم نمونه ها (Al، Br، Ca، Cl، Cr، Fe، K، Mg، Mn، Na، O ، P ، S، Si، Sr ، Ti و Zn) در مورد P، Fe، Br و O اختلاف معنی داری بین ایستگاههای نمونه برداری مشاهده گردید. از 14 عنصر اندازه گیری شده در صدف نمونه ها (Al، Br، Ca، Cl، Cu، Fe، Mg، Mn، Na، K ، O ، S، Si و Sr) صرفا در مورد Si اختلاف معنی داری بین ایستگاههای نمونه برداری مشاهده شد و از 14 عنصر اندازه گیری شده در رسوبات سطحی (Al، Ca، Cl، Cr، Fe، Mg، Mn، Na، Ni، K ، O ، S، Si و Ti) در مورد عناصر Na، Mg ، S ، Cl، K، Ca، Ti و Fe اختلاف معنی داری بین ایستگاههای نمونه برداری مشاهده گردید. در هر یک از موارد مزبور ترتیب تجمع عناصر در ایستگاهها مشخص گردید و علل احتمالی این تفاوت ها مورد بررسی قرار گرفت. به منظور گروه بندی عناصر از نقطه نظر میزان تجمع در رسوبات ، بافت نرم و صدف نمونه ها از آنالیزهای چند متغیره (آنالیز خوشه ای و آزمون تحلیل مولفه اصلی) استفاده گردید. با توجه به نتایج حاصله می توان اظهار نمود که گونه مورد نظر به دلایل مختلف کاندید مناسبی برای معرفی به عنوان پایشگر زیستی برخی عناصر در منطقه مطالعاتی می باشد. 65 85 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/8 1394/11/19 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/8 1394/11/19 نیما پورنگ N. Pourang فاطمه قنبری باغستانی F. Ghanbari Baghestani محمد لامعی رشتی M. Lameei Rashti محمدصدیق مرتضوی M.S. Mortazavi عیسی کمالی I. Kamali طوبی وارسته T. Varasteh دو کفه ای عناصر خلیج فارس پایش زیستی پیکسی ## ##

اثر تداخلی کادمیوم و کاهش اکسیژن محیطی بر میزان متابولیسم ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) The interactive effect of water-borne cadmium and environmental hypoxia on common carp (Cyprinus carpio) metabolism 1 1 با توجه به رخداد همزمان هیپوکسی (کم اکسیژنی) و ورود فلزات سنگین به اکوسیستمهای آبی و تاثیر این دو عامل بر تنفس آبزیان، مطالعه در خصوص تاثیر توام هیپوکسی محیطی و کادمیوم بر میزان متابولیسم ماهی کپورمعمولی ضروری بهنظر میرسد. پس از تعیین LC50-96h کادمیوم (mg/l679/43) برای ماهی کپور معمولی، تعداد 80 قطعه ماهی (g27/19±96/108) در معرض 10 تیمار ازجمله کنترل، کادمیوم حاد (mg/l68/43)، تحتکشنده (mg/l84/21) و مزمن (mg/l37/4)، و تیمارهای هیپوکسی بهصورت آنی (20% اشباعیت)، 24ساعته (40%) و یک هفته (60%) قرار گرفتند. تیمارهای ترکیبی نیز عبارت بودند از کادمیوم+ هیپوکسی بهصورت آنی، 24ساعته و یک هفته. بهمنظور تعیین ظرفیت متابولیکی ماهی، میزان متابولیسم پایه، متابولیسم بیشینه، حدود هوازی، حدود هوازی نسبی و فشار بحرانی اکسیژن (PCrit) برای هر یک از ماهیان به صورت جداگانه اندازهگیری شد. نتایج بهدست آمده نشان داد که کادمیوم در تیمارهای تحتکشنده و مزمن سبب افزایش معنیدار(P<0.05) پارامترهای متابولیسمی شده است، درحالیکه تیمار هیپوکسی سبب کاهش (P<0.05) متابولیسم بیشینه و حدود هوازی در مقایسه با گروه کنترل شده است. تیمارهای ترکیبی نیز سبب کاهش متابولیسم پایه و PCrit در تمامی تیمارها و متابولیسم بیشینه، حدود هوازی، حدود نسبی هوازی ( به استثنای تیمار یک هفته) شدهاند. بهطور کلی میتوان اینگونه نتیجه گیری نمود که هیپوکسی بهعنوان استرس محدودکننده (limiting stressor) ولی کادمیوم بهعنوان استرس القایی (loading stressor) عمل میکند. 2 Regarding to the tight association between aquatic hypoxia and heavy metal contaminations in one hand and the role of both parameters on fish respiration, metabolism of carp could be assessed under single and mutual exposures to hypoxia and cadmium. Following measuring LC50-96h of cadmium (43.679 mg/l) for this species, 80 common carp were exposed to 10 different treatments, including control, acute (43.68 mg/l), sub-lethal (21.84 mg/l) and chronic (4.37 mg/l) cadmium as well as hypoxia for immediately (20% of saturation), 24h (40%) and 7 days (60%), and joint exposure of each similar treatment. By using of respirometer technique, we measured oxygen consumption rate in different time spans to calculate each individual standard metabolic rate (SMR), maximum metabolic rate (MMR), aerobic scope (AS), factorial aerobic scope (FAS) and critical oxygen tension (PCrit). Obtained data show that acute and sub-lethal cadmium treatments led to significant (P<0.05) increases in all metabolic indices in comparison with control group whilst the MMR and AS have been reduced (P<0.05) following hypoxia treatments. Combined treatments of hypoxia and cadmium led to reduce SMR and PCrit in all treatments and MMR, AS and FAS only in acute and sub-lethal treatments. In overall, hypoxia can act as a limiting stressor in carp while cadmium can account as a loading stressor. 87 101 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/82016/02/10 1394/11/21 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/82016/02/10 1394/11/21 پدرام ملک پوری P. Malekpouri p.malekpouri@gmail.com رحیم پیغان R. Peyghan نصرالله محبوبی صوفیانی N. Mahboobi-Soofiani نیل هربرت N. Herbert بابک محمدیان B. Mohammadian Heavy metals Hypoxia Oxygen Consumption Aerobic Scope Cyprinus carpio فلزات سنگین هیپوکسی حدود هوازی مصرف اکسیژن Cyprinus carpio ## ##

ارزیابی روشهای مختلف کمی سازی موانع غیر تعرفه ای و محاسبه معادل تعرفه ای محصولات شیلاتی Methods on Quantification of Non-Tariff Barriers Equivalents of Fishery Products 1 1 صیادی درمنابع آبی کشور و حوزه پرورش آبزیان، اهمیت زیادی برای اقتصاد کشور دارد. حرفه صیادی و پرورش ماهی، فرصتهای اشتغال و درآمدی متنوعی را برای اهالی مناطق مختلف کشور ایجاد نموده و نقش مهمی ‌را در تأمین پروتئین و تغذیه بسیاری از خانوارها درمناطق روستایی و شهری ایجاد می‌نماید. حذف موانع غیرتعرفه ای و معادل سازی آنها با تعرفه در ماده 115 قانون برنامه سوم و ماده 33 قانون برنامه چهارم به وضوح تصریح شده است. در مطالعه حاضر گزینش روش مناسب کمی سازی موانع غیرتعرفه ای و تعیین معادل های تعرفه ای برای آنها در حد آمار و اطلاعات موجود بر روی محصولات شیلاتی ایران طی دوره 1392-1386 بررسی شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که کاربردی ترین روش در مطالعات محصولی رویکرد شکاف قیمتی است که در این روش معادل تعرفه ای با محاسبه شکاف قیمتی بین کالاهای وارداتی و کالاهای مشابه داخلی محاسبه می شود. بررسی معادل های تعرفه ای در خصوص محصولات مورد مطالعه با این روش گویای این است که معادل تعرفه ای محصولات رو به افزایش گذاشته به گونه ای که هم اکنون برای محصولات زینتی ، ماهیان اصلاح نژادی و قزل آلا معادل تعرفه ای مثبت می باشد. در مورد محصول میگو و تن ماهیان نیز اگر چه علی رغم رشد زیاد قیمتهای داخلی نسبت به قیمتهای جهانی هنوز معادل تعرفه ای منفی است اما قدر مطلق آن در حال افزایش می باشد و در صورت ادامه روند فعلی امکان دچار شدن به وضعیت مشابه سایر تولیدات وجود دارد 2 Fishing water sources and aquatic breeding, is of great importance for the region and the country's economy. Professional fishing and fish farming, employment and income opportunities for people in different parts of the country has created.Articles 115 and 33 of the third and fourth five year economic, social and cultural development plan emphasize on the elimination of non-tariff barriers and replacement of tariff equivalents .So the methods which can be used for quantification of non-tariff barriers should be identified and compared .In this paper tariff and non-tariff barriers of fishery products within time period 2007-2014 are analyzed by price wedge method . The price wedge method yield a tariff –equivalent estimate of technical barriers to trade. The main findings reveal superiority of price-wedge method .Also majority of products under study such as ornamental fish, fish breeding and trout show an increasing tend in terms of tariff equivalents. 103 116 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/82016/02/102016/02/15 1394/11/26 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/82016/02/102016/02/15 1394/11/26 یعقوب زراعت کیش Y. Zeraatkish drzeraatkish@gmail.com موانع غیر تعرفه ای معادل تعرفه ای شکاف قیمتی بخش شیلات ارزیابی روشهای مختلف کمی سازی ## ##

بررسی تاثیر حشره‌کش مالاتیون بر بافت و آنزیم های کبدی ماهی کلمه دریای خزر(Rutilus rutilus caspicus) Effect of Malathion Insecticide on Liver Tissue and Enzymes of Rutilus Rutilus Caspicus of the Caspian Sea 1 1 مالاتیون حشره کشی ازگروه ارگانوفسفره ها است که در مبارزه با آفات درختان میوه،نباتات زینتی و محصولات کشاورزی بهکار میرود. در این تحقیق اثر مالاتیون بر روی بافت و برخی آنزیمهای کبدی (SGOT، SGPT و ALP) مورد بررسی قرار گرفته است. طی این تحقیق ماهیان درمحدوده وزنی25-50گرمی در معرض سه دوز مختلف حشرهکش مالاتیون (ppm -01/0-05/0-1/0) قرار گرفتند و ماهیان شاهد نیز در آب فاقد مالاتیون نگهداری و هرتیماربا 3تکرار انجام پذیرفت . نمونه گیری درسه مرحله در معرض قرارگیری سم( بمدت 23 روز) ویک مرحله30روز پس از قطع سم انجام پذیرفت. پس ازخونگیری وجداسازی سرم آنزیمهای کبدی اندازهگیری گردید. از بافت کبد نیز جهت انجام بررسیهای بافتشناسی، نمونهبرداری شد. نتایج حاکی از سالم و طبیعی بودن بافت کبد ماهیان گروه شاهدو آسیب دیدگی بافت کبد سایر تیمارها بود بطوریکه در کبد این ماهیان عوارضی چون : پرخونی عروق و پرخونی سینوزوئیدها، واکوئله شدن هپاتوسیتها ،دژنراسیون هپاتوسیتها، پیکنوزه شدن هستهها، مشاهده گردید. آسیبهای وارده در دوزهای بالاترو با گذشت زمان، شدیدتر بود.نتایج اندازهگیری آنزیمها نیز نشان داد که SGOT در تیمارهای 1و 2 با شاهد تفاوت معنیداری نداشته اما در تیمار 3 در دوز بالا افزایش یافت و این افزایش با گذشت زمان، بهطور معنیداری، بیشتر شد (P<0.05). با این وجود، SGPT از همان دوز پایین، با گذشت 23 روز قرار گرفتن در معرض سم، بهطور معنیداری، افزایش یافت و با گذشت زمان و افزایش دوز نیز، میزان افزایش بیشتری یافت.اما برعکس SGOT و SGPT، روند تغییرات آنزیم ALP.، کاهشی بوده است. 117 126 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/15 1394/11/26 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/15 1394/11/26 فرزانه فرخی F. Farokhi com شهلا جمیلی Sh. Jamili مریم شهیدی M. Shahidi علی ماشینچیان A. Mashinchian غلامحسین وثوقی Gh. Vosoughi Malathion Caspian Roach Liver enzymes liver damage ماهی کلمه مالاتیون آنزیم‌های کبدی آسیب کبدی ## ##

تغییرات شاخص‌های حسی، شیمیایی، بار‌‌میکروبی و ترکیب اسیدهای چرب بافت ماهی کپور نقره‌ای (Hypophthalmichthys molitrix) تحت فرآیند خشک کردن حرارتی و نگهداری تحت خلاء در 4 درجه سانتیگراد Sensory, chemical, microbial load and fatty acid composition changes of Silver carp (Hypophthalmichthys molitrix) after thermal drying process, vacuum packaging and holding in 4 °C 1 1 اثر خشک کردن حرارتی روی شاخص‌های حسی، شیمیایی، بار‌‌ میکروبی و ترکیب اسید‌های چرب بافت ماهی کپور نقره‌ای مورد بررسی قرار گرفت. نمونهها در طی زمانهای 4 تا 24 ساعت، درون خشک کن آزمایشگاهی و با دمای 60 درجه سانتیگراد خشک شدند و در 4 درجه سانتیگراد نگهداری شدند. سپس زمان لازم برای کاهش رطوبت به 35 درصد در دمای 60 درجه تعیین شد. محصول نهایی مورد بسته بندی خلاء و معمولی قرار گرفت. نتایج نشان داد خشک کردن اثری روی شاخصهای حسی، جمعیت باکتریایی، pH و اسیدهای چرب آزاد نداشت اما روی افزایش شاخصهای مجموع بازهای فرار (از 26/4 به 30/18 mg/100g)، پراکساید (از 46/0 به 36/2 meqO2/Kg) و تیوباربیتوریک اسید (از 032/0 به 105/0 mgMDA/Kg)موثر بود (P<0.05). خشک کردن موجب کاهش معنیدار (p<0.05) شمارش کپک و مخمر (از 00/1 به 50/0 Log cfu/g) شد. همچنین فرآیند خشک کردن موجب افزایش معنیدار (p<0.05) اسیدهای چرب اشباع (از 66/30 به 29/34 g/100g) و ω-6 (از 57/5 به 13/7 g/100g) وکاهش اسیدهای چرب غیراشباع از 62/54 به 56/50 g/100g)، گروههای ω-3 (از 10/16 به 37/7 g/100g) و اسیدهای چند غیراشباع (از 76/21 به 50/14 g/100g) گردید. با این حال هنگام نگهداری در سردخانه مقادیر تمام پارامترهای کیفی تغییر کردند و شاخصهای حسی و به ویژه بوی محصول نیز افت کردند. بار میکروبی محصولات خشک شده تحت خلاء که نسبت به نمونههای معمولی بصورت معنیداری(p<0.05) کمتر بود، کیفیت بهتری داشتند؛ بطوریکه به ترتیب مقادیر جمعیت باکتریایی 05/2 و 26/3 Log cfu/g و کپک و مخمر 06/1 و 52/3 Log cfu/g شمارش شد. نتایج نشان داد بستهبندی تحت خلاء تاثیری روی شاخصهای حسی نداشتهاست. همچنین هر دو محصول خشک شده در دوره 30 روزه نگهداری شاخصهای کیفی قابل قبولی داشتند اما محصولات بسته بندی شده تحت خلاء از کیفیت بهتری برخوردار بودند. 2 The sensory attributes, chemical indices, microbial load and fatty acid composition of Silver carp were investigated as affected by thermal drying. The samples were dried at 60 °C for 4-24 h using a laboratory dryer, and stored at 4 °C. Temperature and time were recorded until moisture reduced to 35%. The products were packed under atmospheric and vacuum conditions. The results showed that there were no effects on sensory attributes, microbial load, pH and FFA. However drying significantly (p<0.05) affected TVB-N (4.26 to 18.30 mg/100g), PV (0.46 to 2.36 meqO2/Kg) and TBA (0.032 to 0.105 mgMDA/Kg). Mold and yeast counts were significantly (p<0.05) decreased (1 to 0.50 Log cfu/g) after process. Saturated fatty acids (30.66 to 34.29 g/100g) and ω-6 fatty acids (5.57 to 7.13 g/100g) were significantly (p<0.05) increased due to drying, but in contrast unsaturated fatty acids (54.62 to 50.56 g/100g), ω-3 (16.10 to 7.37 g/100g) and Polyunsaturated fatty acids (21.76 to 14.50 g/100g) were significantly (p<0.05) decreased. However, all of qualitative parameters and sensory attributes were changed during storage. Microbial load of vacuum-packed dried fish were lower than atmospheric samples; qua bacteria and mold-yeast counts were significantly (p<0.05) increased from 2.05 to 3.26 and 1.06 to 3.52 Log cfu/g, respectively. The results showed that vacuum packaging did not affect sensory attributes. Both dried products had acceptable quality during 30 days of storage but the vacuum-packed were better than atmospheric packed. 127 143 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/16 1394/11/27 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/16 1394/11/27 مسعود هدایتی فرد M. Hedayatifard hedayati.m@qaemshahriau.ac.ir Drying Hypophthalmichthys molitrix Fatty acid Quality ## ##

اثر ترکیبی نایسین و استات سدیم بر افزایش زمان ماندگاری ماهی قزل‌آلا ی رنگین‌کمان (Onchorhynchus mykiss) شکم‌خالی The combined effect of nisin, sodium acetate to increase the shelf life of trout (Onchorhynchus mykiss) empty stomach 1 1 نایسین یک ماده ضد میکروبی طبیعی است که بر بسیاری از عوامل بیماریزا و ارگانیسم‌های مسبب فساد مواد غذایی تأثیر دارد. هدف از انجام این تحقیق ارزیابی اثرات نایسین ( 15/0 درصد) و استات سدیم (1 درصد) بصورت منفرد و ترکیبی بر افزایش زمان ماندگاری ماهی قزل‌آلا به شکل ماهی کامل شکم‌خالی بوده است. نمونه‌های حاوی نایسین و استات سدیم، جهت انجام آزمایشات شیمیایی (مجموع بازهای نیتروژنی فرار (TVB-N)، عدد پراکسید (PV)، تیوباربیتوریک اسید (TBA) و pH) و میکروبی (شمارش کلی باکتریها ، شمارش باکتریهای سرماگرا و شمارش باکتریهای گروه LAB) مورد بررسی قرار گرفتند. شرایط نگهداری در خلاء و دمای 4 درجه بوده است. دوره بررسی برای هر دو مرحله 16 روز بوده که آزمایشات شیمیایی و میکروبی با فواصل زمانی 4 روز یکبار انجام گرفت. تغییرات میزان شاخصهای عدد پراکسید، میزان تیوباربیتوریک اسید، مقدار بازهای ازته فرار و pH در تیمارهایی که در معرض استات سدیم و نایسین Z قرار داشتند به طور معنی‌داری نسبت به تیمارهای شاهد (فاقد مواد نگهدارنده) کمتر بوده (05/0>P) و تیمارهای دارای استات سدیم و نایسین Z (بصورت منفرد) بعد از تیمار ترکیبی قرار داشتند. به نظر می رسد که استفاده ترکیبی از مواد نگهدارنده طبیعی و شیمیایی در ماهی شکم خالی، زمان ماندگاری ماهی قزل‌آلا را بطور معنی‌داری افزایش می‌دهد. 2 Nisin is a natural antimicrobial and has inhibitory effect on the pathogens and spoilage organisms. The purpose of this study was to evaluate the effects of nisin (0.15%) and sodium acetate (1%) individually and in combination on shelf life of vacuumed trout (whole fish without viscera) in refrigerated temperature. Physical and chemical parameters including pH, peroxide value, thiobarbituric acid and total volatile nitrogen bases and bacterial factors such as TVC, PTC and LAB were examined. These parameters were measured at an interval of 4 days for 16 days. Results showed that the PV, TBA, TVN and pH in combination of sodium acetate and nisin Z treatments were significantly lower compared to control (no preservatives) (P<0.05). Treatments with sodium acetate and nisin Z (individual) were followed after combination treatment. It seems that a combination of natural and chemical preservatives significantly increases shelf life of rainbow trout. 155 168 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/162016/02/17 1394/11/28 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/162016/02/17 1394/11/28 رضا صفری R. Safari زهرا یعقوب زاده Z. Yaghoubzadeh za_yaghoub@yahoo.com* Nisin Z Sodium acetate Rainbow trout نایسین Z استات سدیم قزل‌آلای رنگین کمان ## ##

تأثیر دو نوع سین‌بیوتیک بر شاخص‌های بیوشیمیایی و ایمنی شناختی همولنف میگوی سفید غربی (Litopenaeus vannamei) The effects of two synbiotics on biochemical and immunological parameters of White shrimp (Litopenaeus vannamei) hemolymph 1 1 از جمله راهکار‎هایی که می‎تواند علاوه بر تأمین مواد مغذی در جهت حمایت از رشد و نمو موجودات آبزی، سبب افزایش سلامت، مقاومت نسبت به استرس و عوامل بیماری‎زا شوند، استفاده از پروبیوتیک‎ها، پری‌بیوتیک‌ها و سین‌بیوتیک‌ها در جیره غذایی آبزیان می‎باشد. این تحقیق با هدف بررسی عملکرد دو سین‌بیوتیک تجاری و غیر‌تجاری بر شاخص‌های ایمنی‌شناختی و بیوشیمیایی همولنف میگوی سفید غربی در قالب 4 تیمار آزمایشی S1 (جیره‎ حاوی سین‌بیوتیک تجاری)، S2 (جیره‎ حاوی سین‌بیوتیک غیر‌تجاری)، تیمار S3 (جیره‎ حاوی سین‌بیوتیک‎های تجاری و غیر‌تجاری به صورت توأم) و شاهد (C) (جیره فاقد سین‌بیوتیک) انجام پذیرفت. برای سین‌بیوتیک تجاری از مخلوط باکتری لاکتوباسیلوس تجاری (با غلظت 106×5/1 در گرم) و مانان الیگوساکارید (با غلظت 1 درصد جیره) و برای سین‌بیوتیک غیر‌تجاری از مخلوط باکتری Lactobacillus plantarum (غیر تجاری) و مانان‌الیگوساکارید (با غلظت 1 درصد جیره) استفاده گردید. پس از 2 ماه غذادهی، برخی از شاخص‎های همولنف از جمله تعداد هموسیت کل و برخی فاکتورهای بیوشیمیایی و ایمنی مانند گلوکز، پروتئین کل، فعالیت فاگوسیتوزی، فنولوکسیداز و آنتی اکسیدانی کل، سنجش شد. نتایج نشان داد که استفاده از این سین‌بیوتیک‌ها (هم تجاری و هم غیر‌تجاری) تعداد کل هموسیت‌ها را بطور معنی‌داری افزایش داد (05/0>P). بعلاوه میگوهای تغذیه شده در هر سه تیمار سین‌بیوتیکی دارای فاکتورهای بیوشیمیایی و شاخص‌های ایمنی بهتری نسبت به گروه کنترل بودند. در مجموع بر اساس نتایج این تحقیق می‌توان بیان نمود که استفاده از سین‌بیوتیک حاوی مانان‌الیگوساکارید و باکتری لاکتوباسیلوس بخصوص در صورت استفاده از Lactobacillus plantarum اثرات سودمندی بر شاخص‌های ایمنی میگوی سفید غربی دارد. 2 The solution that can also provide nutrients to support the growth of aquatic organisms, increased health, resistance to stress and pathogens are using dietary probiotics, prebiotics and synbiotic in aquatic food. This study aimed to evaluate the performance of commercial and non-commercial synbiotic on hematologic and biochemical parameters of western white shrimp hemolymph was done in 4 treatments including S1 (commercial synbiotic), S2 (non-commercial synbiotic), treatment S3 (combination of commercial and non-commercial synbiotic) and control (C) (witout synbiotic). For commercial synbiotic, a mixture of a commercial Lactobacillus spp. bacteria (at a concentration of 1.5× 106 per g) and mannan oligosaccharide (at a concentration of 1%), and for non-commercial synbiotic, a mixture of a non-commercial Lactobacillus spp. (Lactobacillus plantarum) and mannan oligosaccharide was used. After 2 months of feeding, some of hemolymph indexes such as the number of total haemocytes, and biochemical and immunological parameters such as glucose, total protein, phagocytosis, phenoloxidase and total antioxidant were measured. The results showed that application of the synbiotics (both commercial and non-commercial) could increase the total number of haemocyte significantly (P<0.05). Immunological indicators and biochemical factors in the shrimp fed with different synbiotics, were beter than the control group (P<0.05). According to the results can mention that application of the synbiotics including mananoligosaccharide and Lactobacillus spp. bacteria, specialy if Lactobacillus plantarum was used, has beneficial effects on Immunological indicators of white shrimp. 169 177 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/162016/02/172016/02/17 1394/11/28 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/162016/02/172016/02/17 1394/11/28 سعید ضیایی نژاد S. Ziaeenejad zbsaeed@yahoo.com عیسی شریف پور I. Sharifpour Synbiotic western white shrimp Litopenaeus vannamei mannan oligosaccharide Lactobacillus spp. ## ##

بررسی روابط پارامترهای اکولوژیکی و تعیین شاخص های کیفیت آب سد مخزنی شهید رجایی (مازندران-ساری) Study on changes of biotic and abiotic parameters, and other biological indices in Shahid Rajaei Reservoir using mono and multivariate statistical analysis 1 1 سد مخزنی شهیدرجایی (مازندران-ساری) برای اهداف مختلف از جمله تامین آب شرب احداث شده است. این مقاله در نظر دارد که ارتباط بین تعدادی از پارامترهای فیزیکوشیمیایی با ترکیب و تراکم فیتوپلانکتون، کلروفیل a و شاخص های کیفیت آب (تروفیکی، ساپروبی، شانون) این سد را با آزمون های آماری، مورد بررسی قرار دهد. نمونه برداری از 4 ایستگاه (در نواحی رودخانه ای، میانی و دریاچه ای) در مخزن سد طی شش ماه در سال 1391 انجام پذیرفت. بر اساس نتایج، حداکثر غلظت نیتروژن معدنی محلول، کلروفیل a، تراکم فیتوپلانکتون، شاخص های تروفیکی و ساپروبی و حداقل میزان از شاخص تنوع گونه ای (شانون) در ماه مرداد بوده است. آزمون همبستگی پیرسون را بطه مستقیمی بین تراکم های Goniaulax digitale و Goniaulax polyedra و شاخص تروفیکی را نشان داد، به بیان دیگر افزایش تراکم گونه های فوق کاهش کیفیت آب را سبب گردیدند. بر اساس آزمون مولفه اصلی، شاخص های شانون و ساپروبی با تراکم Cyclotella meneghiniana به ترتیب دارای روابط منفی و مثبت بوده که بیانگر ارتباط این گونه با کاهش کیفیت آب است. ضمن آنکه قرار گرفتن آ نها در مولفه اول از نتایج آزمون مولفه اصلی بیانگر اهمیت گونه و دو شاخص زیستی فوق در تعیین کیفیت آب در این سد بوده است. 2 The Shahid Rajaei Reservoir constructed for various purposes such as drinking water supply. In this context, and also because of the importance of the bloom events and eutrophication process in dams, this paper is to survey the relations between some of physicochemical parameters and phytoplankton composition and density, chlorophyll-a and some water quality indices (Trophic, Saproby, Shannon) using mono and multivariate statistical analysis. Water samples collected from 4 stations during May, June, July, August, September, November and February in 2012-2013. According to the results, the maximum concentration of dissolved inorganic nitrogen, chlorophyll-a, phytoplankton abundance, trophic and saproby indices observed in a month of summer which it was accompanied to the minimum value of species diversity index (Shannon). Pearson analysis revealed direct correlation between abundance of Goniaulax polyedra, Goniaulax digitale and trophic index. In the other words, higher abundance of the two species decreased the water quality. Also based on the PCA analysis, the significant correlation observed between abundance of Cyclotella meneghiniana with Shannon and saproby indices which were negative and positive, respectively. This result indicates to the relation of degradation of water quality with increasing the abundance of Cyclotella meneghiniana. Meanwhile, the presence of the three parameters (abundance of Cyclotella meneghiniana, Shannon and saproby indices) in first component of PCA indicated the important role of Cyclotella meneghiniana and two biological indices in determining of water quality in Shahid Rajaei Reservoir. 179 194 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/162016/02/172016/02/172016/02/22 1394/12/3 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/162016/02/172016/02/172016/02/22 1394/12/3 حسن نصراله زاده ساروی H. Nasrollahzadeh Saravi hnsaravi@gmail.com آسیه مخلوق A, Makhlough فریبا واحدی F. Vahedi مرضیه رضایی M. Environmental parameters Phytoplankton Biotic indices Shahid Rajaei Dam Sari Mazandaran پارامترهای محیطی فیتوپلانکتون شاخص های کیفیت آب سد شهید رجایی مازندران ## ##

تاثیر غلظت هگزیل رزورسینول بر تغییرات شیمیایی، باکتریایی، حسی و مدت زمان ماندگاری میگوی سفید غربی پرورشی (Litopenaeus vannamei) منجمد Effect of hexylresorcinol concentration on chemical, bacterial, sensory variations and shelf life of frozen cultured white leg shrimp (Litopenaeus vannamei) 1 1 تکنولوژی عمل آوری برای صادرات و واردات میگو حائز اهمیت بوده، بایستی بر اساس نیاز بازار انتخاب شده و توسط سازمان امنیت غذاها پذیرفته شود. بنابراین جهت حصول به یک تکنولوژی مناسب، حفظ کیفیت شیمیایی، باکتریایی، حسی، سلامت میگو از حیث بهداشت مواد غذایی، افزایش مدت زمان ماندگاری میگو و تعیین غلظت مناسب از 4- هگزیل رزورسینول برای عمل آوری میگوی وانامی پرورشی تحقیق فوق استفاده شد. این تحقیق با فرض بررسی توانایی 4 - هگزیل رزورسینول برای حفظ یا عدم حفظ کیفیت میگوی وانامی پرورشی منجمد اجرا شد. تیمارها شامل میگوهای غوطه ور شده در غلظت های 15/0٪ و 05/0%، 4- هگزیل رزورسینول به مدت 10 دقیقه و میگوی بدون آنتی اکسیدان بودند. باکتری های Pseudomonas aeroginosa، Vibrio parahaemolyticus, Escherichia coli و تولید کننده دی سولفید هیدروژن در نمونه های آزمایشی و شاهد مشاهده نشدند. باکتری های Coliform در نمونه های آزمایشی در قیاس با شاهد مشاهده نشد. فاکتورهای TVB-N ، تری متیل آمین، پراکسید، رطوبت، شمارش کلی باکتری ها و باکتری های Staphylococcus در نمونه های آزمایشی و شاهد طی مدت زمان سردخانه گذاری تفاوت معنی دار نشان دادند(05/0.(p< علیرغم فاکتورهای پراکسید، تیوباربیتوریک اسید، TVB-N، تری متیل آمین، اسید چرب آزاد، شمارش کلی باکتری ها، باکتری های Staphylococcus و Coliform در فاکتورهای pH و رطوبت بین نمونه های آزمایشی و شاهد تفاوت معنی دار مشاهده نشد(05/0.(p> کیفیت حسی و مدت زمان ماندگاری در نمونه های آزمایشی و شاهد تفاوت معنی دار نشان دادند(05/0 (p<. فاکتورهای شیمیایی، باکتریایی، حسی و مدت زمان ماندگاری بین غلظت های 4 – هگزیل رزورسینول تفاوت معنی دار نشان ندادند(05/0(p>. بر اساس استاندارد ملی ایران تیمار آزمایشی به مدت شش ماه در سردخانه 18- درجه سلسیوس از کیفیت خوبی برخوردار بود اما میگوهای شاهد کمتر از یک ماه ماندگاری در سردخانه کیفیت حسی خود را از دست دادند. 2 Processing technology is important for the export amd import of shrimp and should be selected with regard to the needs of the market and be accepted by GRASS. Therefore, this project was carried out to achievie a proper technology, to maintain chemical, bacterial and sensory qualities and also the safety of shrimp in terms of food hygiene, to increase the shelf life and to detect the proper concentration of 4-hexylresorcinol for processing white leg shrimp. This research evaluated the hypothesis of 4-hexylresorcinol being able to preserve frozen cultured white leg shrimp. The treatments included shrimp immersed in 4-hexylresorcinol (at concentrations of 0.15 % and 0.05 % for 10 minutes) and antioxidant-less shrimp. No Pseudomonas, Vibrio parahaemolyticus, Escherichia coli or Hydrogen disulfide-producing bacteria were observed in either experimental or control samples. Unlike the control samples, Coliform bacteria were not observed in the experimental samples. TVB-N, Trimethylamine, Thiobarbituric acid, Free fatty acids, Peroxide value, moisture, total bacterial counts and Staphylococci counts of experimental and control samples showed significant difference during the storage period (P<0.05). unlike total bacterial counts, Staphylococcus bacterial counts, Coliform bacterial counts, free fatty acids, peroxide value, Thiobarbituric acid, TVB-N and Trimethylamine factors, the factors of pH and moisture of the experimental samples showed no significant difference compared to the control samples (P>0.05). The sensory quality and the shelf life of experimental samples showed significant difference compared to control samples (P<0.05). Chemical, bacterial and sensory factors and the shelf life of 4–hexylresorcinol showed no significant difference among different concentrations (P>0.05). based on the Iranian National Standards, the test samples had a good quality during the period of six months in frozen storage ( -18 oC) but the control samples lost their sensory quality in lower than one month. Key words: White leg shrimp, Sensory evaluation, Chemical factors, Bacterial variations, 4–Hexylresorcinol. 195 208 2013/06/12015/05/172015/06/112015/08/152016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/162016/02/172016/02/172016/02/222016/02/23 1394/12/4 2016/01/62016/01/162016/01/172016/02/12016/02/32016/02/82016/02/102016/02/152016/02/152016/02/162016/02/172016/02/172016/02/222016/02/23 1394/12/4 مینا سیف زاده M. Seifzadeh m_seifzadeh_ld@yahoo.com علی اصغر خانی پور A. A. Khanipour یزدان مرادی Y. Moradi White leg shrimp Sensory evaluation Chemical factors Bacterial variations 4 – Hexylresorcinol. میگوی سفید غربی ارزیابی حسی فاکتورهای شیمیایی تغییرات باکتریایی 4- هگزیل رزورسینول ## ##