fa کاربرد انگشت نگاری عنصری در تفکیک جمعیتی و پایش زیستی ماهی سفید (Rutilus kutum) در جنوب دریای خزر اكولوژي محيطهاي آبي اكولوژي محيطهاي آبي پژوهشي Research <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">در این تحقیق به منظور بررسی قابلیت استفاده از پنج بافت سخت (اتولیت،</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">فلس، شعاع</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">سخت</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">باله، عدسی چشم</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">و</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">مهره</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">های</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">پشتی) ماهی سفید </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">(<em>Rutilus kutum</em>)</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> برای تفکیک جمعیت های مختلف این گونه و ارزیابی قابلیت پایش زیستی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">در حوزه جنوبی دریای خزر</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">از طریق سنجش تغییرات میزان تجمع زیستی عناصر تعداد 60 نمونه ماهی سفید </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">از سه ایستگاه نمونه برداری در حوزه جنوبی دریای خزر</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">(</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">ایستگاههای 1، 2 و 3 به ترتیب در مجاورت مصب رودخانه های سفید رود، تجن و گرگانرود) </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">گردآوری</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> شد. همچنین در این پژوهش </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">امکان استفاده از هر یک از پنج بافت مزبور به منظور استفاده به عنوان آرشیو زیستی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">عناصر و از سوی دیگر، تجمع عناصر در بافت های ماکول و مخاطرات احتمالی ناشی از مصرف آنها بررسی گردید. </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">نمونه برداری ها در طی خرداد 1395 توسط </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">تورهای پره ساحلی انجام شد. در مجموع میزان تجمع 13 عنصر اصلی و فرعی در نمونه ها (پنج بافت سخت مذکور و دو بافت عضله و کبد) توسط روش های پیکسی و میکرو پیکسی بررسی شد</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> کمترین میزان تشابه بین بافت ها در مورد عدسی چشم (از نظر تجمع عناصر </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">&nbsp;P</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">S</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Zn</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">) و کبد (از دیدگاه تجمع عناصر </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Cl</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Fe</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">K</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">) قابل تشخیص بود. هیچگونه همبستگی معنی داری بین عناصر و خصوصیات بیومتریک مشاهده نگردید. به نظر می رسد که تمام بافت های سخت، بجز عدسی چشم، ممکن است جایگزین های بالقوه ای برای پایش زیستی عناصر </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Ca</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Cl</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Fe</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">K</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">S</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> باشند. با توجه به نتایج مربوط به تجمع</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Sr </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">در</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">اتولیت، می توان استنتاج نمود که نمونه هایی که از ایستگاه های 2 و 3 گردآوری شده اند، احتمالا متعلق به یک جمعیت می باشند. استنتاج مشابهی نیز بر مبنای نتایج حاصل از تجمع</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">K </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">در فلس حاصل گردید. فلس ها ممکن است قابلیت استفاده به عنوان ساختار جایگزین اتولیت</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">برای تفکیک جمعیت های </span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">R. kutum</span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> را داشته باشند. از میان ده عنصری که با بکارگیری روش پیکسی در بافت ماکول (عضله) قابل اندازه گیری بودند، تنها در مورد چهار عنصر </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Zn</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Cu</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Fe</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Mn</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> آستانه های مجاز در برخی استانداردهای بین المللی تعریف شده است که میانگین مقادیر اندازه گیری شده در این تحقیق در تمامی موارد در مقایسه با استانداردهای مزبور بسیار کمتر بود. </span></span></span><br> <br> &nbsp; In this research, the potential use of five hard parts (otolith, scale, eye lens, dorsal spine, vertebral bone) of <em>Rutilus kutum</em> for populations discrimination and biomonitoring as well as their usability as biological archive in the southern Caspian Sea was investigated. Two soft tissues (muscle and liver) were also analyzed for assessment of the possible risk of consumption and use as biomonitoring tool, respectively.&nbsp; A total of 60 specimens were collected using beach seine from three sampling sites (adjacent to the estuaries of the rivers Sefidrud, Tajan and Grorganrud, respectively) in the Southern Caspian Sea in May 2016. In total, the levels of 13 major and trace elements in the samples (the seven soft and hard tissues) was measured using PIXE (Proton Induced X-ray Emission) and &micro;-PIXE methods. Minor similarities among the tissues were observed in the case of eye lens (for P, S and Zn) and liver (for Cl, Fe and K). There were <em>no significant relationships between the</em> elements and biological characteristics (weight, total length and standard length). <em>Based on the results, it seems that</em> all the studied hard parts, except for eye lens, may offer alternatives for biomonitoring of Ca, Cl, Fe, K and S in the southern Caspian Sea. Considering Sr level in otolith, no significant differences could be found between the sampling sites 2 and 3. So it can be concluded that the specimens collected from the two sites are probably from the same population. Similar results were also obtained based on the results concerning K accumulation in scale. It can be concluded that scales may provide an alternative structure to otolith for stock discrimination of <em>R. kutum</em> in the southern Caspian Sea. Among the 10 elements that were detectable in the muscle using the PIXE method, only in the case of four of them (i.e. Zn, Cu, Fe and Mn) maximum allowable concentrations for human consumption have been defined, which in all the cases the mean concentrations in the present study were far below the recommended limits. دریای خزر, ماهی سفید, تفکیک جمعیتی, پایش زیستی, پیکسی Caspian Sea, Kutum, Population discrimination, Biomonitoring, PIXE 81 97 http://isfj.ir/browse.php?a_code=A-10-160-3&slc_lang=fa&sid=1 N. Pourang نیما پورنگ n_pourang@yahoo.com 100319475328460019626 100319475328460019626 Yes Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران F. Parafakndeh فرخ پرافکنده حقیقی n_pourang@yahoo.com 100319475328460019627 100319475328460019627 No موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران H. Moazami حمید رضا معظمی n_pourang@yahoo.com 100319475328460019628 100319475328460019628 No آزمایشگاه واندوگراف، پژوهشکده علوم هسته ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، سازمان انرژی اتمی ایران، تهران، ایران D. Agha Aligol داوود آقا علی گل n_pourang@yahoo.com 100319475328460019629 100319475328460019629 No آزمایشگاه واندوگراف، پژوهشکده علوم هسته ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، سازمان انرژی اتمی ایران، تهران، ایران P. Ghavam Mostafavi پرگل قوام مصطفوی n_pourang@yahoo.com 100319475328460019630 100319475328460019630 No دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشکده علوم و فنون دریایی M. Mahmoudian مینو محمودیان n_pourang@yahoo.com 100319475328460019631 100319475328460019631 No دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشکده علوم و فنون دریایی